Over helden en gelden

De toeristische impulsprojecten waarmee minister Geert Bourgeois gisteren uitpakte, moeten drommen toeristen lokken. Althans dat zou men toch mogen verwachten van dergelijke projecten. En nee, het hoeven heus niet allemaal Chinezen, Brazilianen of andere groeilanders te zijn. Nee, het mag even goed een West-Vlaming zijn die even de benen gaat strekken in Oud-Rekem of een opa uit buurgemeente Riemst die met de kleinkinderen naar Koksijde trekt omdat er klimtorens op het strand werden geïnstalleerd. Het zou al een succes zijn mocht een verdwaalde Nederlander, op doortocht met zijn sleurhut, even halt houdt bij één van de genomineerde en geïnjecteerde projecten. Waarmee we meteen bij de Koers belanden, één van de grote slokoppen van deze subsidieronde.
Vlaand’rens mooiste bestaat volgend jaar 100 jaar en dat mag gevierd worden, maar maakt dit alles wat van dichtbij of veraf met twee wielen te maken heeft meteen tot topprioriteit inzake toeristische subsidies? In een eeuw kan er veel gebeurd zijn, maar heeft het racecircuit van Zolder enig uitstaans gehad met de Ronde van Vlaanderen? Ik dacht het niet. En alle respect voor de atleet Sven Nys, maar moet de NV Sven Nys een half miljoen toegestopt krijgen voor een ‘belevingscentrum veldrijden’ in Tremelo-Baal?

De haren op mijn wielerminnende armen – je weet wel: zo met een plotse overgang van licht naar donker, enkele centimeter onder oksels - gingen echter pas pal overeind staan toen ik zag dat de vzw RIA een subsidie kreeg voor de Ronde Classic, met als doel, ik citeer: “het oude parcours weer tot leven brengen.” Een nobel doel, maar wanneer je weet dat de vzw RIA genesteld is in de schoot van Flanders Classics, het vehikel dat de Vlaamse wielersport de voorbije jaren monopoliseerde en uitmolk, dan verslik je je in je bidon. Om de grandeur en heroïek te herstellen kan Wouter VDH misschien beginnen met het slopen van de VIP-tenten op de flanken van zijn Kwaremont.
Trouwens er gaat ook een aardig bedrag naar ‘Muur & Mythe – 100 jaar RvV in Geraardsbergen’. 98 jaar, dacht ik…

Nu, okee, koers is populair in de Vlaanders en gans de wereld smult van onze klassiekers en lokt wielergekken van alom naar onze heuvels en kasseistroken.
Misschien moet ik wel meer problemen hebben met de nieuwe clublokalen van de Yachtclub in Oostende of het weinig democratisch geprijsde Lakeside Paradise in Knokke-Heist. Of de randanimatie van het WK cyclocross in Koksijde die ruim 200.000 kreeg toegeschoven.

Waar eindigt toerisme, waar begint gesubsidieerde elitesport? Waar begint rendabele topsport?

Maar evenzeer: waar eindigt toerisme en waar begint cultuur? Zo zien we in het lijstje ook Beaufort 04 opduiken, vorige week nog een opgeviste gebuisde van de Kunstensubsidies. We zien Dranouter Bad, van de, met dank van Yves, eveneens opgeviste vzw folkfestival. Een heel nobel project, maar wat komt het doen in een impulsprogramma rond toerisme?
Wat met Manifesta 9, de reizende Europese Biënnale voor Hedendaagse Kunst, of nog zoiets: Flanders’ song for peace. Een oratorium speciaal voor de gelegenheid gecomponeerd door Philip Glass, uitgevoerd door de Brussels Philharmonic, met medewerking van koren uit 30 tot 50 buitenlanden. Fantastisch, ongetwijfeld artistiek hoogstaand en zelfs iets om naar uit te kijken, maar wat is de toeristische meerwaarde. Behalve dan de kooruitstap van die vele zangers?

Ik heb er geen probleem mee dat minister Bourgeois 14 miljoen investeert in toeristische impulsprojecten. Ik verdenk hem zelfs niet van enige favoritisme en chauvinisme wanneer een bovenmatig gedeelte naar ons West-Vlaanderen vloeit. De kust en Flanders Fields zijn immers onlosmakelijk van ons. Maar toch stel ik mij bij nogal wat van de projecten de vraag in hoeverre zij bijdragen tot de toeristische ontwikkeling en ontsluiting van Vlaanderen. Om nog maar te zwijgen over dezen die van meerdere walletjes eten.
Da’s dan weer een andere toeristische trekpleister, maar niet in Vlaanderen. En wellicht ook niet gesubsidieerd door de ontslagnemende regering Rutte.

---

Subsidies Kunstendecreet: meer geld maar warrige beslissing

Ik wil voorzichtig positief reageren op de de beslissing van de Vlaamse regering over de meerjarige subsidies voor de kunstenorganisaties.
Het is goed dat minister Joke Schauvliege 5,9 miljoen euro extra heeft kunnen vrijmaken, boven het door haar initieel vooropgestelde bedrag. Daarmee toont de regering dat zij toch gevoelig is voor kunst en inziet hoe belangrijk een sterk kunstenveld is voor een dynamisch en rijk Vlaanderen.
Het is zonder meer positief dat er 3,3 miljoen vrijgemaakt is voor de organisaties die door de commissies (artistiek) en de administratie (zakelijk) positief werden beoordeeld. De ranking die de beoordelaars moesten opmaken, is daardoor totaal overbodig gebleken. Dit instrument, in opdracht van minister Joke Schauvliege gehanteerd, deugt niet voor een  kunstenbeleid. De ranking staat ook niet in het Kunstendecreet.

Daarnaast worden een aantal organisaties ‘opgevist’ door de minister. In dat lijstje van 2,6 miljoen euro is niet meteen een rode draad te vinden. Het probleem is dat het hier om een politieke beslissing gaat, geen formele beslissing van de regering. Pas volgende week beslist de Vlaamse regering officieel en pas dan zal de motivatie van de minister bekend zijn. Ze zullen blij zijn bij Beaufort, het Krokusfestival in Hasselt, in Dranouter, Jazz Gent, de Handelsbeurs, de Zomeropera van Alden Biesen, figurentheater De Maan, de Queeste,Theater aan de Stroom, ‘t Ey en anderen. Over de reden van dit warrige lijstje had ik graag klaarheid gekregen, welke zijn de motieven van de minister? Van regionaal/politieke aard, zoals meestal? Politieke aanhorigheden? Spreiding?

Er zijn behoorlijk correcties tussen geadviseerde en toegekende subsidies. De minister stelt in de hoogte bij voor bijv. Campo, De Werf, Les Ballets C de la B, KVS, de Kopergietery, ‘t Arsenaal e.a. Hier heeft de minister de sterke subsidieverminderingen weggevlakt.

Kwalijker zijn de correcties die de minister naar beneden uitvoerde. In de muziek zijn minstens acht organisaties schrikken als ze hun definitief subsidiebedrag zien. Ten opzichte van de adviezen vorige weekend gaan ze erop achteruit. Dat is bijv. Het geval voor Graindelavoix, Il Fondamento, Octopus, het Symfonieorkest van Vlaanderen. Ook in de andere disciplines is dat het het geval, weliswaar in mindere mate, bijv. Wiels, CC Strombeek, Courtisane e.a. Naar de motieven is het raden. 

Of de beoordelingscommissies dat tof zullen vinden of eerder als een slag in het gelaat zullen ervaren, laat ik in het midden. De adviezen van de commissies zijn in grote orde gevolgd, maar zijn ook in het ootje genomen. Ze hebben moeten adviseren in een strak financieel carcan. Ze kregen geen adem en moesten superstreng oordelen. De minister heeft meer ruimte genomen, ruimte die ook vooraf kon worden beslist en die het advieswerk van commissies had verlicht.

Op deze wijze komt de minister niet na wat ze in haar charter beloofde: subsidies toekennen die de leefbaarheid van organisaties garanderen. De subsidiestijgingen zijn zeer beperkt, veel uitstroom is er niet, instroom nog veel minder. 

Eén inhoudelijke bemerking’ de sociaal-artistieke sector komt er bekaaid van af. Er vallen onnodige slachtoffers. De minister heeft niemand met een kritisch advies een nieuwe kans gegeven. Jammer voor zo’n jonge sector. Ik ben wel blij voor Rataplan, een Kunstencentrum met een sterke sociaal-artistieke hart, maar voor de rest wordt doorgroei van die sector geblokkeerd.

Heeft de zgn. transparantie nu een positieve invloed gehad op het eindresultaat? Is er minder of meer gelobbyd? Het heeft weinig verschil gemaakt voor het eindresultaat. Behalve misschien voor het totale budget. De druk van vele kanten heeft het budget omhoog gekrikt. Het wordt vooral duidelijker welke rol de politiek speelt. Soms positief, maar niet altijd even fris, zo blijkt. De regionale en politieke lobbying heeft volop gespeeld.

Conclusies? De beslissing is globaal positief voor het kunstenveld, vooral het totale budget is beter dan verwacht. Dat is een opluchting.
Maar Joke Schauvliege, die toch zo graag een trendbreuk had willen realiseren, en meer respect wilde betonen voor de adviezen, handelt op identiek dezelfde wijze als haar voorgangers, inclusief de politiek geïnspireerde correcties.
Een ding staat vast: het is hoog tijd om een gondig debat te voeren over het Kunstendecreet

---

Niet de kers op de taart

Goed nieuws en slecht nieuws. Mijn boek ‘Niet de kers op de taart, waarom kunst- en cultuurbeleid geen luxe is’ is uitverkocht. In sommige boekhandels kan je misschien nog een exemplaar vinden, maar bestellen zit er niet meer in.
En het goede nieuws is dat er een tweede druk komt. Ik ben verbaasd, en geen klein beetje. En een beetje fier, natuurlijk. Een boek over cultuurbeleid dat een tweee druk beleeft schijnt niet alledaags te zijn.
Goed werk van mijn uitgeverij (Pelckmans). En dit keer halen we er de laatste fouten uit. Dank je wel Jan Dhondt, je correcties zullen zeer nuttig zijn.
Enne, zou ik nog een extra-hoofdstuk schrijven? Een meer expliciete visie over het (kunsten)landschap, over de verhouding tussen, creatie, spreiding, educatie en participatie, over de verhoudingen tussen groot en klein, instroom en uitstroom, en hoe dat kan vertaald worden in een beter Kunstendecreet ... Wie weet.

---

Commissies viseren christelijke kunst

Je houdt het niet voor mogelijk, maar het bestaat: de christelijke zuil analyseert de adviezen voor de kunstensubsidies en stelt vast dat de uit christelijke zuil geboren cultuurinitiatieven subsidies verliezen. De beoordelingscommissies oordelen op filosofische gronden, aldus het gelezen rekwisitoor. Bij Tertio is men er zowaar van overtuigd dat een aantal aanvragen een negatief advies krijgen net ‘omdat die initiatieven vanuit christelijke huize zijn geboren’. Pardon?

In het Christelijk Weekblad Tertio, doorgaans een goed gemaakt blad, schreef Marc Dubois een merkwaardig opiniestuk. De man doceert aan Sint-Lucas Gent, is journalist en ook in de designwereld geen onbekende. De titel van zijn stuk is alvast veelbelovend: ‘Standrechtelijke executie’. Maakt een mens nieuwsgierig, nietwaar?

Bedreigd zijn de subsidies voor Kunsttijdschrift Vlaanderen, Orgelkunst, Cinemagie en Filmmagie indien Joke Schauvliege (CD&V) haar beoordelingscommissie volgt. En vraagt de auteur zich af ‘Knijpen de commissieleden de initiatieven dood omdat ze uit de christelijke zuil zijn geboren? Dat kan de christelijk geïnspireerde Schauvliege toch niet over haar kam laten gaan.’

Ik zal deze initiatieven niet zelf beoordelen. Dat laat ik liever over aan experten. Het is, eerlijk gezegd, niet gepast al dan niet christelijke oordelen uit te spreken. Een persoonlijke voorkeur mag niet doorwegen bij dit soort discussies.

De auteur verwijst naar het recentste themanummer van Kunsttijdschrift Vlaanderen dat was gewijd aan Hugo Claus. ‘Een blad met christelijke inspiratie dat Claus brengt, geslotenheid kun je het tijdschrift niet verwijten.’ aldus de auteur van het stuk. Nog even het advies nagelezen en vastgesteld dat de commissie hen dat niet verwijt. Die stelt wel dat het blad een ‘uitgesproken redactionele visie’ mist.
‘Filmmagie, Cinemagie en Orgelkunst zien hun subsidies verdampen tot 0 centiem. Toevallig omdat die initiatieven vanuit christelijke huize zijn geboren? Het is bijna een advies tot verplichte euthanasie. Het valt bijna niet te geloven dat een minister met een christelijke levensvisie een dergelijk besluit moet nemen omdat een commissie haar dat oplegt.’

Je zou het niet geloven mocht het niet zwart op wit gedrukt staan. Zouden de leden van de betrokken beoordelingscommissies beseffen wat ze hier dreigen aan te richten? Zouden ze het daarenboven bewust gedaan hebben? Ze zijn nu alvast gewaarschuwd, ze mogen kritisch zijn, maar niet zo voor christelijk geïnspireerde initiatieven. Zij verdienen de hemel al op aarde. Daar moeten Joke Schauvliege en desnoods Kris Peeters voor zorgen, als ze zelf ooit de hemel binnen willen geraken.

Ik dacht eerst dat het om een artikel was uit De Correcties en De Rechtzetting. Maar nee, eerwaarde lezer, het komt echt uit Tertio. Vaststelling: het moet zowat de eerste keer zijn dat de christelijke wereld zich als een underdog positioneert in cultuurland. Een Calimero-gehalte zo hoog als de Boerentoren.
Arm verzuild Vlaanderen.

PS Ik wens de betrokken initiatieven vooralsnog een mooie toekomst. Christelijk of niet. Gemeend.
PS2 Waar blijven de vrijzinnige, socialistische, en andere standpunten? Voelen ze zich ook tekort gedaan?

---

Ruzie tussen C&V en N-VA over DAC-ers in de sport

Het programmadecreet bij 2e Budgetcontrole 2012 werd vandaag niet gestemd. De CD&V stelde in de commissievergadering, voor de oren van de verbauwereerde collega’s uitde meerderheid dat ze de passage over de ex-DAC-ers in sportsector niet zouden goedkeuren.

Zelden meegemaakt. Wat is er aan de hand?
De N-Va bij monde van minister Philippe Muyters haalt de ijshockeytaktiek van de powerplay boven en probeert de coalitiepartners in snelheid voorbij te steken. Vreemd genoeg niet in het belang van de sportverenigingen, maar in het belang van de Vlaamse overheid.
Achter het inicdent schuilt een latent conflict, of liever een etterende zweer.

Een beetje geschiedenis is nodig. Zowat tien jaar geleden besliste de regering om de DAC-ers te regulariseren. Ze werden vanaf dan niet meer betaald door de VDAB, maar door de administratie(s) Cultuur, Jeugd en Sport. De regeling hoe die jobs op langere termijn zouden worden verdeeld over de sectoren bleef echter lang uit. Dat is verstaanbaar. DAC-budgetten werden in een tijd van diepe werklooshied toegewezen aan wie er om vroeg, uit non-profit sectoren uiteraard. Zo kwamen tal van mensen terecht bij organisaties die al wat personeel hadden, maar er meer konden gebruiken. Het was aan de ‘rappe’. De grote zuilorganiaties waren bij de pinken en kregen daardoor een behoorlijk groot contigent toegewezen.

Daar werd tot op vandaag niet aan geraakt. Precies dat wil Philippe Muyters nu wel doen. Hij schreef in het programmadecreet een bepaling in die hem machtigt om zelf een regeling uit te werken, zonder rekening te moeten houden met toewijzingen uit het verleden. Boze tongen beweren dat hij de betrokken organisaties wil treffen en het personeel in één beweging wil onderbrengen bij Vlabus. Vlabus is een Vlaamse instelling die sportlesgevers ter beschikking stelt.
Het gaat nog om 99 DAC-ers. waarop het artikel 26 van het programmadecreet van toepassing is.
Op een totaal van 99 gesubsidieerde DAC-plaatsen, zijn er 24 ter beschikking van de federaties, 36 reeds van Vlabus, en de rest bij sportdiensten van de provincies en bij enkele clubs.
De getroffen federaties zijn FROS (amateursportfederatie), de Gezinssportfederatie (van de Gezinsbond), Recreas (gehandicaptensportfederatie ), Sporta en de Vlaamse Studentensportfederatie vzw. Het gaat dus om recreatieve sportfederaties die aangepakt worden. Waarom dat nodig is ....

Ik vertel geen geheimen. De Vlaamse Sportraad gaf hier onlangs advies over. Zij begrijpen, net als ik, niet waarom dit nu zo dringend in een programmadecreet wordt weggemoffeld. De sportfederaties zijn niet eens van de geplande nieuwe regeling op de hoogte gebracht, de medewerkers ook niet.

Waarom die powerplay van Muyters? Kan hij geen voorbeeld nemen aan de cultuursector? Die heeft zelf een voorstel van herverdeling uitgewerkt dat door de minister en het parlement is overgenomen … Er zijn best verantwoordelijke mensen in de sportsector.

Een conclusie? Gebrek aan empathie bij de omgeving van sportminister Muyters? Wraakoefening op de zuilorganiaties? Rondje recreatieve sportfederaties pesten? Of eenvoudigweg laten voelen wie de baas is?

De N-VA die zo graag het Vlaamse verenigingsleven bejubelt, dat subsidiariteit hoog in het vaandel voert, toont nog eens waar het echt voor staat: voor een centralistisch Vlaanderen dat vanuit Brussel wordt gestuurd.

---

Steelt het sociaal-artistiek werk ook uw hart?

Deze namiddag hield de kleine sector van het sociaal-artistiek werk een speelse actie rond het Vlaams parlement om de aandacht te trekken op het belang van hun werk. Ze zijn de eerste en de enige kunstendiscipline die solidair uitbreekt, samen naar Brussel komt. De grote en de kleine organisaties, de positief en de negatief geadviseerde oranisaties samen. Solidair voor de goeie zaak.

Ze maken artistiek werk van een hoog niveau, met en door kwetsbare mensen, gecoacht door topkunstenaars. Het lijkt een contradictie in terminis, maar het is het niet, integendeel. Wit.h en de Unie der Zorgelozen, de Figuranten, Platform K, Tutti Fratelli, Globaroma enz… Misschien ken je hen niet? Dan is dat toch wel een gat in je cultuur. Probeer toch eens een voorstelling of een tentoonstelling mee te pakken, die zal je zeker ‘pakken’.

Ze worden gesubsidieerd via het Kunstendecreet. De subsidieadviezen werden gisteren op het web geplaatst. En wat blijkt? In tegenstelling tot andere kleine disciplines zoals audiovisuele kunst of cultuureducatie wordt hun budget verminderd. Jammer, want daardoor wordt het moeilijk deze jonge werkingen volwassen te laten worden. Pas sinds 2002 worden ze op basis van het Kunstendecreet beoordeeld en gesubsidieerd. Na 10 jaar, nog niet eens in de puberteit, wordt een logische doorgroei naar een volwassen werking bijna onmogelijk. En ja, sommige van deze jonge werkingen maken fouten, missen professionaliteit en maken wel eens de verkeerde keuzes. Moeten er daarom enkele sterven op het veld van sociaal-artistieke eer? Of durven we pleiten voor meer middelen voor deze kleine sector, die amper 3% van het budget voor de kunsten gebruikt. Het laatste uiteraard. En straks, bij de evaluatie van het Kunstendecreet er ook op toezien dat die sector beter wordt beoordeeld,

Ik heb de opkomst van het sociaal-artistiek werk van dichtbij meegemaakt. Eerst nog via een jury van de Koning Boudewijnstichting, later via het kabinet, maar vooral door het bijwonen van vele mooie voorstellingen. Want het moet gezegd, deze werkvorm zorgt voor buitengewone unieke artistieke creaties, hoogwaardig maar vooral bijzonder. Ze zijn niet inwisselbaar. Alleen al daarom is hun werk zo belangrijk.
En ze dragen bij aan de emancipatie van de kwetsbare mensen waar ze mee werken, mensen die andere talenten ontdekken bij zichzelf, die hun zelfbeeld herstellen en plots tot grootse prestaties in staat zijn. Dat is het gevolg van een vervreemdende, harde samenleving. Ja, het sociaal-artistiek werk is geëngageerd, niet partijpolitiek, wel betrokken op samenlevingsproblemen. Het stelt daardoor fundamentele maatschappelijke vragen.

We hopen met vele dat de Vlaamse regering de keuze voor maatschappelijke inbedding, lees kwetsbare groepen en organisaties, hard maakt, en haar hart laat spreken, zodat er een beetje meer middelen komen voor deze organisaties. En ja, er zullen een aantal tekortkomingen moeten worden vergeven. Laat die kleine sector wat groeien en matuur worden.

PS Uniek zijn ze wel. Ze zijn de eersten die er in slaagden binnenin de neutrale zone rond de parlementen een optocht te houden. Onaangekondigd uiteraard, anders was het hen nooit gelukt. De politie gedoogde hen een half uur. Mooi zo. Leve de flikken.

---

Joke Schauvliege heeft gelijk, dit keer

Het is zeer goed dat cultuurminister Joke Schauvliege op zoek gaat naar 3 miljoen euro extra-budget voor de uitvoering van het Kunstendecreet. Als de minister alle dubbel positief geadviseerde organisaties zou steunen, moet het totale bedrag voor de meerjarige structurele werking met 3 miljoen stijgen. Daarmee zouden al een aantal grote noden gelenigd worden en wordt vooral een rechtvaardige correctie toegepast. Ter vergelijking: stel je voor dat je geslaagd bent in je eindexamens aan de universiteit, maar de mededeling krijgt dat enkel de eerste twintig een diploma krijgen.
De problemen zijn ten gronde te wijten aan een wurgende besparing van de voorbije jaren.
De totale pot voor de meerjarige subsidies is zelfs met 3 miljoen extra nog 7 miljoen lager dan in 2010.
Als de minister nog andere correcties aanbrengt, moet ze dat doen vanuit een inhoudelijke kader, zoals in het Kunstendecreet staat. Dat ze daarbij aub denkt aan de kwetsbare groepen en organisaties: het sociaal-artistiek werk, organisaties die de diversiteit hoog in het vaandel voeren.

Een stijging van het budget is absoluut te verantwoorden, mijnheer Kris Peeters. Het is geen kwestie die alleen de cultuurminister moet beroeren. De chef de file moet beseffen dat hier algemene belangen spelen, niet die van een kleine groep culturo’s. Vlaamse kunstenaars opereren artistiek op wereldniveau. Houden zo!

Het is ook positief dat de definitieve adviezen openbaar zijn gemaakt. Het was vooraf niet de bedoeling van de cultuurminister, maar is het gevolg van talrijke lekken over de adviezen. Het zou trouwens niet slecht zijn mocht de minister de oorzaken van dat vergiet opsnorren.
Het is gezonder voor de democratie, rechtvaardig, dat het debat over subsidies publiek wordt gevoerd, via de media, sociale media, mail enzovoort, dan dat er wordt gelobbyd in achterkamers van de politieke partijen en kabinetten van de meerderheid. Zo wordt vermeden dat politici bijzonder selectief beginnen te roepen, niet gehinderd door overzicht en inzicht. Wat komt er nog na de Musical van Vlaanderen, na Dranouter?

---

Over de gang van de kunstensubsidies ...

Over de meerjarige subsidies in het kader van het Kunstendecreet is er al een aardig robbertje gediscussieerd en zijn er sloten inkt gevloeid. Een actualiteitsdebat in het Vlaams Parlement was voor mij de ideale gelegenheid om enige puntje op de i te zetten en mijn visie scherp te stellen.

De aanleiding van het debat was het onverwacht publiek maken van de adviezen door minister Joke Schauvliege. De veelgeplaagde minister rondde haar Uplace-week af door de adviezen van de beoordelingscommissies, de adviescommissie en het Agentschap Kunsten en Erfgoed op de website van het Agentschap te gooien. Het positief, negatief of gemengd advies, de ranking en de naakte cijfers; het voorgestelde subsidiebedrag.

Een demarche die niet enkel een uiting van absolute transparantie moest blijken. Het gaf de minister meteen de kans de handen in onschuld te wassen. Niet zij neemt immers de moeilijke beslissingen.
Wat de publicatie echter vooral duidelijk maakt is, is het gebrek aan sympathie, zelfs empathie voor de Kunstensector. Beseft de minister dan niet wat die naakte cijfertjes betekenen? Beseft ze niet dat er achter elke subsidieaanvraag mensen schuil gaan die met hart en ziel werken aan een project? Beseft ze niet dat kunstenaars, wachtend in de coulissen, plots op hun smartphone te zien kregen dat deze productie hun laatste zou zijn?
En mocht er dan nog enige duiding bij gestaan hebben, maar nee. Plompweg stond daar het verdict. Van veel respect voor het labeur van de opstellers van de dossiers getuigt dit toch niet.

Laten we, ook al kennen we de motieven van de adviescommissie niet, dat verdict toch eens nader bekijken.
Een eerste vaststelling is dat de middelen slinken. Een primeur sinds Vlaanderen exclusief bevoegd werd voor Cultuurbeleid.
Een tweede vaststelling is dat er eveneens in primeur een ranking werd opgesteld. Organisaties die zowel op artistiek als op zakelijk vlak positief scoren, kunnen zo alsnog uit de subsidieboot vallen. De unlucky winners. Waar het idee van het opstellen van een pikorde ontstaan is, weet ik niet, maar ik zie wel al meteen de negatieve effecten ervan. Organisaties worden tegen elkaar opgezet. Daar waar het de bedoeling van Joke Schauvliege was om door haar openheid het lobbyen te smoren, lopen de mailboxen net meer dan ooit over. Om te lobbyen, jawel, maar ook met vragen naar juridisch advies. Dat deze ranking, een deus ex machina om het tekort aan middelen weg te werken, een gerechtelijk staartje zal krijgen, wordt alvast duidelijk. Vaststelling nummer drie.

Maar laat ons vooral ook eens kijken naar de adviezen op zich.
Wat meteen opvalt, is het feit dat de kleintjes het heel moeilijk hebben. Dit heeft alles te maken met een gebrek aan globale visie vanwege de minister. In de drie jaar die zij ondertussen de tijd kreeg, slaagde ze er niet in om beleidslijnen uit te tekenen, een prioriteitenlijstje op te stellen. Het gevolg zagen we reeds in vorige besparingsrondes waar zij consequent de kaasschaaf hanteerde. De keuze van het niet kiezen. Nu zien we het in de vaststelling dat de gevestigde waarden vrij ongeschonden uit de adviesronde komen, terwijl prille, vernieuwende projecten het moeilijker hebben de kop op te steken of boven water te houden.

En laat het nu net die kleintjes zijn die zich vaak bekommeren om de kleintjes in de maatschappij. Het zijn die organisaties die werken met etnisch-culturele minderheden en kansengroepen. Het opstellen van gewichtige subsidiedossiers zit hen vast wat minder in het bloed, en qua rendabiliteit zullen ze ook wel niet zo goed scoren als de gevestigde waarden, maar moet dit het criterium zijn? Wie werkt met kwetsbaren verdient net extra bescherming, zou ik toch denken. Hier blijken ze eerder een gemakkelijk slachtoffer. En we weten wel dat zij die nu voor de meerjarige subsidies uit de boot vallen, kunnen worden opgevist via projectsubsidies, maar zo schuiven we natuurlijk de problemen door naar andere, evenmin bodemloze en bovendien ook al ontvette vetpotten.

Wat uit de gepubliceerde adviezen ook blijkt, is dat de zogenaamde schottenloosheid van het decreet onvoldoende heeft gewerkt. Organisaties die in meerdere artistieke disciplines actief zijn, worden eerder negatief bejegend. Ook organisaties die op andere maatschappelijke terreinen, zoals technologie of media, werken, vinden moeilijk toegang tot de meerjarige subsidies. In een wereld en een maatschappij die zo snel evolueert, zou het toch wel bijzonder jammer zijn mocht de cultuursector de boot van de vernieuwing missen.

Diversiteit in de Kunsten moet ons even dierbaar zijn als biodiversiteit. Die diversiteit krijgen we pas wanneer we de vreemde eenden koesteren, de teerste plantjes houvast bieden. Al te vaak zien we dat de meerjarige subsidies naar de oude eiken gaan. Hoe waardevol deze ook zijn, misschien zijn zij al voldoende geworteld. Om over de dinosauriërs nog maar te zwijgen.

Een laatste, vrij opmerkelijke vaststelling is dat de gepubliceerde adviezen en cijfers niet allemaal overeenkomen met deze die werden opgemaakt door de beoordelingscommissies. Dit tot begrijpelijk ongenoegen van bepaalde leden van deze commissies. Meteen staat de hele objectieve eindbeslissing van de minister, gebaseerd op de deskundig, neutraal en weloverwogen geformuleerde adviezen, op de helling. Nog voor ze die beslissing heeft genomen.

---

Joke Schauvliege niet op water en brood gezet

Joke Schauvliege is dé politieke ster van de voorbije week. Ze slaagde er op slag in om haar imago van onmachtig, maar populair meetjeslandse politica om te buigen in die van een harde bestuurder, onvervaard en beslissingsvaardig. Helemaal niet meer de waterdrager van Kris Peeters, wiens kastanjes ze jaren uit het vuur moest halen, integendeel, veeleer ontpopt ze zich als een toekomstige minister-president. Een MP die alle Voka’s, Unizo’s kunstensectoren en andere ACW’s meteen laat sidderen en beven. Ze kunnen zich beter voorbereiden op haar oneindige en totaal onafhankelijke daadkracht. Ze trotseert helemaal alleen de hele wereld, zelfs de media, de hele milieusector, de Tobbacks, de sp.a en haar eigen burgemeesters. Il faut le faire.

Drie jaar lang heeft ze u en ons bedrogen. En niet één keer, maar wekelijks. We dachten toch dat ze slapjes bestuurde, lastige beslissingen altijd opnieuw uitstelde, onvoldoende kennis had van milieuproblemen, cultuurloos door het leven ging, en vooral de handpop was van de MP. De Oost-Vlaamse CD&V moest toch eindelijk een minister leveren, het was al zo lang geleden. En zo geschiedde in het aards paradijs van de christelijke wereld.

Maar o wee, dat blijkt een grove vergissing te wezen. Ze ontpopt zich als een ferme madame. Niet mijn type, dat niet. Daarvoor lijkt ze teveel op een ijskonijn. Ze vervelt snel. Ze gelijkt steeds meer op een machtspoliticus die kickt op de macht en dus op het nemen van harde en (desnoods) tegendraadse beslissingen. Kijk naar Uplace, naar de kunstensubsidies, de ambities inzake de CO2-uitstoot – dwars tegen Peeters in - , de geluidsnormen op festivals en in jeugdclubs ... En wat brengen ons nog de komende maanden?

Macht, daar gaat het uiteraard over in de politiek. Dom dat ik dat niet doorhad, maar ik dacht dat het bij een cultuurminister ook over liefde ging, liefde voor kunst en cultuur. Die heb ik nog niet mogen ontdekken, al heb ik haar al ettelijke uren horen speechen en tijdens parlementaire debatten meegemaakt. Mij raakt het feit dat ze zo emotieloos is - of is het perceptie - tijdens deze discussies. Verontwaardiging, engagement voor de kunstenaars, respect voor erfgoed- en sociaal-culturele werkers, nooit gemerkt. Er is geen passie te bespeuren als ze over cultuur spreekt, zelfs niet bij de uitreiking van de Vlaamse Cultuurprijs voor algemene culturele verdienste aan Anne Teresa De Keersmaeker. Integendeel, elke krachtige uitspraak wordt onderstreept door een knik met het hoofd, een extra klemtoon alsof haar worden dat nodig hebben. Ze lijkt me dan eerder een schooljuf die een onaandachtige klas leerlingen moet terechtwijzen.

En toch zijn er schaarse, zeer schaarse momenten waarop ik meen te voelen, durf te hopen dat ik meen te voelen dat ze een hart heeft voor kunst en cultuur, dat ze wel eens ontroerd zou kunnen worden door een prachtig theaterstuk, een mooie film of een partita van Bach. Soms denk ik dat ze in regering en parlement zou durven opkomen voor de belangen van kunstenaars. Heel even laat ze die indrukken uit haar pantser ontsnappen, maar snel overrulet de koele machtige tante de onmachtige cultuurliefhebber.

Tijdens de speech van Joke Schauvliege ergerde ik me. Ik kon niet laten te twitteren: ‘Joke leest voor uit eigen werk. Haar charisma is recht evenredig met de kwaliteit van haar cultuurbeleid. Oneerbiedig, ik weet het. Ik zalen mag het niet doen. Niet op de vrouw spelen. Maar ja, de cultuurminister komt vaak zo amechtig over, gekunsteld, gemaakt. ‘Ze doet toch zo hard haar best’, zei iemand me op het Cultuurforum in Turnhout. Wellicht wel, ja. Maar wat levert het op?

Zou ze in de regering op tafel durven kloppen voor meer geld voor de kunstenorganisaties?

---