Hoe sterk is het ethisch reveil?

Gedonder over comedy, de Feminatheek of andere foto’s, over scheldproza op blogs en websites, openlijke afkeuring over de wijze waarop Hugo Claus is heengegaan … leiden naar de vraag of er sprake is van een ethisch reveil. Cultuurproducten of teksten die verboden worden, daar had ik al lang niet meer over gehoord. Hoewel, de voorbije tijd zijn er enkele opstoten geweest die het aankondigen, bijv. de rel rond McCarthy in Middelheim. Zou het toeval zijn dat de politici die nu ingrijpen allemaal van die partij zijn waarvan de eerste letter een ‘C’ is? Legitimeert het christelijk gedachtegoed  het opsteken van het moralistisch vingertje? Of is het eerder omgekeerd? Is de heropbloei van de CD&V niet de oorzaak, maar het gevolg van een ethisch reveil in de samenleving? Eerst lachte ik nog met de Antwerpse gedeputeerde die de fotocollectie van Boon niet wilde laten tentoonstellen, ik schudde meewarig het hoofd bij de ingreep van de schepen van Temse, ik begon me al te ergeren aan de oproep van senator Vandendriessche om regels te maken om vitriool op mediasites te weren, en nu vind ik het onzin dat een burgervader een hedendaagse versie van de tepels op blote borsten van Rubens wil over plakken met tape. In mijn kindertijd deden ze dat ook in de krantenwinkel met de cover van de Playboy. Dat is lang geleden. Ik gruwel van deze oudchristelijke gebruiken.
In deze kwestie spelen veel elementen. Simplisme lost dat niet op. Het weren van een theaterstuk, een video, een foto of een tekst is eigenlijk de illustratie van een onderliggend en veel fundamenteler maatschappelijk probleem. Het is de illustratie van een aanwakkerend discours over waarden en normen in de postmoderne samenleving. Het verdwijnen van de grote verhalen, de versplintering, de gedachte dat ieder zijn eigen wereld autonoom kan opbouwen, heeft bij veel mensen geleid tot angst en onzekerheid.
De permanente dwang om te presteren, de noodzaak om een geheel eigen identiteit uit te bouwen door verschil te markeren, het verdwijnen van zuil- en andere kaders, het heeft allemaal veel mensen aangezet om m

---

Een taalvereiste voor wonen, spelen, opvang? De doos van Pandora!

Er is ophef ontstaan rond de speelpleinwerking van Liedekerke. Voortaan kan de hoofdmonitor kinderen weigeren die geen Nederlands spreken of begrijpen. Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden Marino Keulen (Open VLD) heeft het reglement voor de speelpleinwerking opgevraagd. Normaal staat minister Keulen niet te springen om zelf het initiatief te nemen om in te grijpen op de gemeentelijke autonomie. Volgende uitspraak verklaart echter veel:"Principieel kan je geen anderstalige kinderen op gemeentelijke speelpleinwerkingen weigeren", reageert Keulen. "Dat moet een duidelijk signaal naar Vlaanderen en de wereld zijn". Vooral het op het eerste zicht onschuldige toevoegsel “en de wereld” is in deze meer dan belangrijk. De minister en Vlaanderen werden immers enkele weken geleden hard aangepakt in een VN-rapport. De taalvereiste die Vlaanderen oplegt voor het huren van een sociale woning werd als discriminerend bestempeld. De minister wil vermoedelijk met het geval in Liedekerke vermijden dat het imago van Vlaanderen verder bezoedeld wordt in internationale kringen.

In de berichtgeving wordt op dit moment echter nog geen link gelegd tussen beide gebeurtenissen. Maar vooral vreemd is dat niemand minister Keulen wijst op zijn eigen verantwoordelijkheid. Hij oogst immers  wat hij zelf gezaaid heeft. Waarnemende burgemeester van Liedekerke Dorette Heymans (CD&V) beargumenteert de gemeentelijke beslissing als een element van veiligheid.“Twintig van de 120 kinderen konden daardoor simpele instructies van de begeleiders niet verstaan. Dat zorgt voor problemen en kan zelfs gevaarlijk zijn." De gelijkenis met wederkerende anekdote van minister Keulen is treffend:
“In die blokken zitten tientallen nationaliteiten samen en er worden tientallen talen gesproken, aldus de directeur van de huisvestingsmaatschappij. Niemand verstaat of spreekt er een woord Nederlands. Nochtans hebben al die mensen gekozen om in Vlaanderen een toekomst uit te bouwen. Zij komen in een isolement terecht. Bovendien zouden die mensen bij brand of een andere ramp de noodroepen niet eens begrijpen.” Ook hier staat o.a. het veiligheidsargument centraal. Waarom dan zulke verontwaardiging bij minister Keulen over het gemeentelijk reglement?

Spirit was van in het begin maar een koele minnaar van de taalclausule in de Vlaamse Wooncode. Ook recent lieten we ons opnieuw kritisch uit vanwege de administratieve overlast die volgde uit de maatregel en de beperkt groep die bereikt werd. Onze grootste vrees was en is dat de Vlaamse overheid een slecht signaal gaf naar de private huurmarkt. De discriminatie is daar al groot. De private verhuurder heeft door de overheid taalkennis gekregen als legitimering voor een verhuurweigering aan nederlandsonkundigen. Het is geen goede maatregel. Wij vinden dat het recht op wonen boven taalkennis gaat. Of liever dat een universeel recht zoals wonen, boven een particuliere verplichting zoals het leren van onze taal, gaat. Sommigen zullen het vreemd vinden voor volksvertegenwoordigers van Spirit, toch een ‘Vlaamse’ partij. Laat ons duidelijk zijn, wij zijn ook voor verplichte lessen Nederlands voor nieuw- en oudkomers, je moet immers de taal leren van de plaats waar je gaat wonen. Het probleem is de koppeling van de twee, het ene voorwaarde maken voor het andere.

Nu blijkt dat deze maatregel de doos van Pandora heeft geopend. Want wat volgt er nog?  Je kan dergelijke verbinding morgen ook maken op tal van andere domeinen zoals gezondheidszorg, kinderopvang enz., nl. als je geen Nederlands wil leren heb je geen recht op x, y of z.  We weten ook wel dat het goed is dat bewoners van sociale flatgebouwen elkaar kunnen verstaan. Maar dat geldt ook voor het oudercontact op school, de consultatie bij de dokter, de aankoop van producten …
Het probleem dreigt nu verder uit te deinen met alle negatieve gevolgen van dien. Gisteren was er het concrete voorbeeld van de speelpleinwerking van Liedekerke, wat volgt er morgen en overmorgen? Iedereen is het er over eens dat je het best een taal leert wanneer je die ook in je dagelijkse leven gebruikt. Kinderen weigeren op een speelplein zorgt voor een averechts effect. Je creëert hiermee een soort van apartheid creëert die ons veel verder brengt van een goed samenleven.

Laat ons duidelijk zijn, we zijn ook voor verplichte lessen Nederlands voor nieuw- en oudkomers, je moet immers de taal leren van de plaats waar je gaat wonen. We zijn blij dat het succes van de inburgeringstrajecten groot is. De minister verwacht dit jaar tweemaal zoveel inburgeraars. Zelfs de niet-verplichte inburgeraars vinden goed de weg naar de inburgeringstrajecten. Dat bewijst het nut en het belang ervan. Laat ons daarop inzetten. Meer zelfs, we hebben er geen probleem mee dat we mensen ‘aanklampend ‘ verplichten onze taal te leren, maar koppel dat niet aan universele rechten zoals wonen, spelen, gezondheidzorg enz... Dat diegene(n) die de taalvereiste in de wooncode zo hard wilde(n), maar eens diep nadenken over die doos van Pandora.

Bart Caron en Dirk De Cock
Vlaamse volksvertegenwoordigers (Spirit)

---

Mijn beste Herman,

Je ligt nogal onder vuur. Op Humo's pop poll, in de kranten, op caf

---

Het Nederlands als sokkel voor meertaligheid

Voor 22 miljoen mensen is het Nederlands de taal waarin zij praten, schrijven, dromen, chatten, sms-en, werken, studeren. Velen getroosten zich grote moeite om onze taal onder de knie te krijgen. Denk maar aan al wie bij ons komt wonen en het Nederlands als vreemde taal leert.

Heel veel mensen zijn oprecht geïnteresseerd in taal. Zij zien taal als een bouwsteen van hun identiteit, als een element dat hen verbindt, als een middel om succesvol te participeren in de maatschappij, als een creatief instrument.
Redenen genoeg om er waakzaam op te zijn. Wat betekent Europa voor de Nederlandse taal; we hebben al

---

Vlaanderen: liever schuldenvrij dan sociaal?

Is een schuldenvrij Vlaanderen belangrijker dan schuldenvrije Vlamingen? De minister van begroting liet gisteren weten dat Vlaanderen tegen Kerstmis 2008 schuldenvrij is. En dat de begroting dit jaar met een dik overschot afsluit. Moet ik nu hoera roepen? Het roept bij mij eerder een gevoel van verontwaardiging op. Dat zou misschien niet mogen bij een lid van de meerderheid (in het Vlaams parlement).
En toch ben ik verontwaardigd. Omdat het rijke Vlaanderen tal van sociale problemen niet opgelost krijgt of telkens weer vergoelijkt. Ik heb het over sociale noden en wachtlijsten in de zorg: ouderen die een rusthuis zoeken, personen in armoede, ouders op zoek naar kinderopvang, kinderen en jongeren met ernstige problemen, personen met een handicap ...

Neem die laatste groep. Zo'n 9.000 dossiers staan op de wachtlijst van de dringende zorgvragen. Er worden inspanningen gedaan, maar de bijkomende middelen – zo'n 32 miljoen euro per jaar – zijn verdienstelijk, maar onvoldoende. Aan het huidige tempo zal het zowat 30 jaar duren voor die vragen zijn opgelost. Een cynicus zou stellen dat de tijd sneller werkt dan de overheid, en de zorgvragen vanzelf opgelost geraken.

En de probleemjongeren. Er worden in aller ijl gesloten plaatsen gecreëerd om gewelddadige jongeren op te sluiten, desnoods in tijdelijke verblijven. En dat alleen omdat daders van die gewelddaden zo zichtbaar zijn, opgevoerd door spektakelzoekende media. Er komen zelfs speciale jeugdgevangenissen. Ondertussen zijn er honderden wanhopige ouders en jeugdconsulenten die geen hulp vinden. En dat terwijl iedereen weet dat snelle hulpverlening potentiële problemen voorkomt. Ook de ambulante hulpverlening en de semi-residentiêle hulp blijft met lange wachtlijsten worstelen. En zo geraken jongeren van de regen in de drop. Ze krijgen pas hulp als ze al in een (te) gevorderd stadium zitten. Het illustreert de visie van vele politici: de bescherming van de samenleving gaat boven het herstel van de jongeren. Of, we moffelen de problemen weg, voor een tijdje toch.

En dit. Hebt u al eens moeten zoeken naar een plaats voor een ouder die niet meer goed te been is, of een beetje sukkelt? Gelukkig functioneert de thuiszorg zeer behoorlijk. Maar eenmaal het thuis niet meer kan, worden de problemen groot. Er wordt eerst gezocht naar een kortverblijf en als het niet anders meer kan naar een Rust- en Verzorgingstehuis. Enkele jaren geduld moet je vaak wel hebben.

En de sociale woningbouw? We hebben procentueel

---

Mediaconcentratie

Klik eerst op de titel en lees hier het hele artikel.

---

Armoede is meer dan een heet hangijzer

Hoe kun je taalkennis gebruiken om mensen zonder inkomen te zetten?

IK heb me maandagmorgen dik gemaakt op Sofie Staelraeve van Open VLD (,,De uitbuiting van armoede'' DS 2 april). Zij presteert het om te beweren dat een aantal partijen ,,armoede uitbuiten'', dat ze het tot heet hangijzer uitroepen van de federale verkiezingscampagne.

Dat een rechtse liberaal dat niet doet, is te begrijpen, maar de argumenten waarom zijn dat allesbehalve. Dat de leeflonen in België te laag zijn, wordt door haar enigszins lacherig ontkend. Ze zet alles in op de 'werkloosheidsval'. En ja, dat is nog juist ook.
Het verschil tussen het leefloon en de laagste inkomens uit arbeid is, zeker voor alleenstaanden met kinderen, te klein.

Daar zijn drie oplossingen voor.
E

---

De frustratie van de welzijnsministers

Vogels en Vervotte botsen allebei op een muur van onmacht.

Dinsdag haalde Mieke Vogels in een interview in deze krant enigszins betweterig uit naar welzijnsminister Inge Vervotte. In een opiniestuk van woensdag reageert Inge Vervotte even fel, wat venijnig, met messcherpe sneertjes Het moge duidelijk zijn, de twee dames liggen mekaar niet.
Wie weet het nu het best? Voert Vervotte inderdaad een CD&V-beleid van restauratie? Of moeten we de satire bijtreden van hen die Groen! de CVP in het kwadraat noemen?

De kern van de zaak is: Vervotte botst nu op dezelfde muur als haar voorgangster Vogels, namelijk een muur van onmacht. We leven in een samenleving die, hoe welvarend ze ook is, geconfronteerd wordt met een hypercompetitieve wereld, met alle gevolgen van dien, zoals individualisering, en sociale uitsluiting. Maar de bevolking wordt ook steeds veeleisender: mensen willen goede zorgen, een kwaliteitsvolle hulpverlening, degelijke kinderopvang enzovoort. Dat CD&V het varkentje van de wachtlijsten wel snel zou wassen en het mangelende paarse beleid zou remediëren, was te hoog gegrepen. Het was vooral te simplistisch. We kunnen de noden niet zo snel kunnen invullen.

Sinds 2004 worden zowat alle wachtlijsten langer in plaats van korter. En dat is niet eens de schuld van deze of gene welzijnsminister. De zorgvragen nemen gewoon supersnel toe. Ouderen en personen met een handicap werden vroeger in familiaal verband opgevangen. Nu vragen mensen systematisch externe hulp. Daarnaast leven we nu eenmaal langer, hebben we meer nood aan kinderopvang enzovoort. En vooral, wachtlijsten roepen wachtlijsten op. De schrik van mensen dat ze geen hulp krijgen, zet hen aan om zich zo snel en zo vroeg mogelijk in te schrijven. Daarnaast knallen we hard tegen de muur van onze staatsindeling aan. Ons welzijnsbeleid botst permanent op federale hindernissen zodat Vlaanderen niet eens goed kan besturen. We mogen ook niet vergeten dat we in Vlaanderen nog steeds een zeer grote impact zien van de zuilen.

Welzijnswerk is bij ons in ruime mate verpand aan vooral christelijke en in kleine mate anders geïnspireerde voorzieningen. Ze doen schitterend werk, maar ze wegen als lood op het beleid, omdat hun directe belangen primeren op het algemeen belang. Vogels probeerde ze te verleiden, maar hield te weinig rekening met hun noden. Welke coalitie ook aan de macht is, er is altijd te weinig politieke bereidheid om de nodige middelen vrij te maken. Dat is een regelrecht schande. Maar geld alleen brengt niet de oplossing. De welzijnssector moet ook durven te vernieuwen. De vorige minister is daarmee begonnen, jammer genoeg staat de huidige ploeg wat op de rem. De regelgeving in welzijnsland is complex en verstikkend. Ze laat weinig vernieuwing of flexibiliteit toe. Daar lijkt de huidige minister ook weinig aan te willen veranderen.

Niet dat er niet hard wordt gewerkt in deze regeerperiode. Vervotte trekt na een aarzelende start de slee met kracht vooruit: het Globaal Plan in de Bijzondere Jeugdzorg, de inspanning voor de infrastructuur van rusthuizen, voorzieningen voor gehandicapten enzovoort. Het kan veel slechter. Ze verdient dus onze steun, maar ze moet ook inzetten op zorgvernieuwing en op zorgzekerheid, om een beetje afstand te nemen van belangen van de bevriende zuil, maar vooral om de collega´s van de regering en Vlaams parlement een geweten te schoppen. Dat er in het onwaarschijnlijke kluwen toch nog een behoorlijk beleid wordt gevoerd, vandaag

---

Laten we voor het verschil gaan

Gisteren, vandaag en morgen hebben we koningin Beatrix op bezoek. Vorige week vierden we in Amsterdam 25 jaar de Brakke Grond. Net daarvoor zagen we de bouwplannen voor het Vlaams-Nederlands huis deBuren in Brussel. Momenteel werkt de Nederlandse Taalunie aan een nieuw meerjarenbeleidsplan. Zit de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking in de lift? Of moeten we scheiden, zoals Harold Polis voorstelde (DM 15/6)? Zijn bloednuchter pleidooi voor meer pragmatiek bevalt me anders wel. Emotionele betogen over Groot-Nederlandsgezindheid gaan aan mij voorbij.

Bij nader toezien hebben we buiten een gemeenschappelijke taal niet zoveel 'samen' met Nederland. Is dat erg? Nee. Ik wil pleiten voor het 'verschil'. Als we in Vlaanderen pleiten voor culturele diversiteit, in leefstijlen, cultuuruitingen en religie, precies omdat een diverse samenleving rijker is dan een monoculturele, dan moeten we dat ook doen in onze internationale culturele relaties. Hoe diverser, hoe rijker. Dat is ook de reden waarom de Europese Unie artistieke uitwisseling stimuleert. Een cultuur met muren eromheen lijdt snel aan bloedarmoede.
Streven naar culturele gelijkheid met Nederland kan nooit zinvol zijn. We leren meer uit het verschil dan uit het gelijke, ondergaan er meer artistieke invloed van, reflecteren intenser, en genieten... Laten we proberen het verschil te maximaliseren. De culturele relaties met Nederland zijn niet anders dan die met pakweg Marokko.

Of toch wel? We hebben toch een gemeenschappelijk taal? Dat is een ijzersterk instrument voor functionele communicatie. En het is veel meer dan dat. De taal staat niet los van cultuur, maar is er nauw mee verbonden. Ze is drager van artistieke expressie in de letteren, het toneel of de film. Een gemeenschappelijke taal verbreedt de keuzemogelijkheden. Het aanbod aan voorstellingen, boeken en televisieprogramma's is groter. Het biedt theatermakers en auteurs de mogelijkheid hun werk ruimer te (ver)spreiden.

Het is een meerwaarde, die we echter niet voldoende zichtbaar maken. De meeste instituten die we met onze noorderburen delen, blonken niet steeds uit in creativiteit en in dynamiek. De onverholen kritiek van Harold Polis op de Nederlandse Taalunie is, alhoewel onjuist, begrijpelijk.

Ja, het verdrag hanteert nog een taal uit de vorige eeuw. Maar uit de beleidsplannen en de werking van de Taalunie komt een hedendaags taalinstituut tevoorschijn, met een zeer verscheiden werking, internationaal gericht, en met een grote aandacht voor de sociale rol van de taal, in inburgeringsprocessen bijvoorbeeld. Kijk gewoon op www.taalunieversum.org/taalunie. Alleen, dat huis loopt wat gebukt onder zijn statuut, onder de verambtelijking, de beperkte externe communicatie en de politieke sturing die leidt tot een 'stil' bestaan en trage besluitvormingsprocessen. Het Comit

---

Een gedepolitiseerde Raad van Bestuur voor de VRT

Op donderdag 24 februari 1972 werd in een lokaal van de Senaat het Cultuurpact geparafeerd door vertegenwoordigers van wat toen de drie grote politieke families van dit land waren: BSP-PSB, CVP-PSC en PVV-PLP. Ook het FDF-RW en de KP-PC sloten zich daarbij aan. Enkel de Volksunie bleef aan de kant staan.

Het Cultuurpact kwam er naar aanleiding van de vrees die aan beide zijden van de taalgrens was ontstaan, namelijk dat de defederalisering van het cultuurbeleid mogelijks zou leiden tot de achterstelling van vrijzinnigen en katholieken in respectievelijk het noorden en zuiden van het land.
Het pact kreeg een juridische verankering via de wet van 16 juli 1973 waarbij de bescherming van de ideologische en filosofische strekkingen gewaarborgd wordt. Enkele maanden later, op 28 januari 1974, stemde ook de Vlaamse Cultuurraad een decreet betreffende het Cultuurpact.
De bepalingen van het Cultuurpactdecreet zijn van toepassing op alle overheidsmaatregelen in verband met culturele aangelegenheden. E

---

Een visie op het Muzieklandschap

Toespraak op de studiedag van het Muziekcentrum en Cultuur Lokaal, op 13 mei 2006. Klik eerst op de titel en daarna hier om de tekst te openen.

---

Het ontwrichte televisielandschap?

Vorige week gaf Carl Decaluw

---