Gooit Sportminister sociale maatregelen weg?

De begroting van Sport volgt grosso modo de algemene trend van de Vlaamse regering, namelijk besparen op subsidies en op interne werkingskosten van de administratie. Alleen, voor sport is de besparing blijkbaar minder ingrijpende dan voor onderwijs en voor jeugd. Zou het dan toch zo zijn dat als de sportminister ook begroting in zijn portefeuille van bevoegdheden heeft, dat in het voordeel van de sport uitdraait?

De besparing is dus beperkt. Behalve op twee begrotingsposten. De voorziene bedragen van twee allocaties worden drastisch verminderd, namelijk van ‘Sociale maatregelen toegankelijkheid Sport’ en ‘Subsidies i.v.m. sociale en experimentele projecten en uitzonderlijke initiatieven binnen het sportbeleid’. Het budget voor de sociale maatregelen daalt van 4 miljoen euro naar 0,44 miljoen euro in 2010. Zonder een woord van uitleg. Het budget wordt gedecimeerd, maar een verantwoording wordt blijkbaar niet nuttig of nodig geacht. Het was de bedoeling om met die 4 miljoen euro een brede actie op te zetten om drempels te verlagen. Drempels, zowel financiële als materiële, die kinderen en jongeren beperken om aan sport te doen. Het was de bedoeling om samen met de mutualiteiten financiële tussenkomsten te doen in lidgelden en in sportuitrusting. En er zijn nog drempels. We moeten die wegwerken om gelijke kansen te scheppen voor iedereen. De vorige regering motiveerde haar intenties door te stellen dat sporten voor vele mensen een dure zaak is. De invoering van deze sociale maatregelen wilde de regering begeleiden door het lanceren van een aantal promotionele acties, samen met de sector.

De centen die nu worden bespaard op de sociale maatregelen, worden haast uitsluitend ingezet voor de nieuw te subsidiëren Vlaamse Voetbalfederatie - voor zowat een miljoen euro per jaar - en voor topsport. Mede door de sociale middelen te schrappen, dient de topsportwereld niet zoveel in te leveren. De zwakste schouders dragen blijkbaar eens te meer de zwaarste lasten. Bedroevend.
Hierover ondervraagd in de commissie Sport antwoordde minister Muyters me dat de Vlaamse Regering wel degelijk sociale maatregelen wil nemen, maar dat zij eerst op zoek wil naar geschikte projecten en daarom nog geen middelen heeft vrijgemaakt. Waarmee duidelijk wordt gesteld dat de vorige piste Muyters niet aanstaat.

Het is een vreemde redenering wanneer je ziet dat er wel een ruim budget voorzien is voor een nieuwe Vlaamse topsportmanager, terwijl het nog allerminst zeker is dat deze er daadwerkelijk komt. Muyters liet dat toch in het midden. Hij verwees naar de Taskforce Topsport die dat mag beslissen. Wedden dat Carla Galle dat zelf in handen zal nemen?

Ik daag de minister alvast uit om snel op zoek te gaan naar lovenswaardige sociale maatregelen, zodat de begroting voor 2011 opnieuw op het niveau van 2008 kan gebracht worden. On verra.

---

Weg met slimme en domme heffingen, leve Joke!

Domme kilometerheffing

Wat wil je? Je zou van minder twee keer migraine krijgen in één week. Ik heb de plenaire vergadering deze week ‘ondergaan’. Met dreigend opkomende migraine. Of liever, ik heb ze overleefd zonder mij in spurttempo naar de dichtstbijzijnde sanitaire installatie te moeten reppen. Je zou van minder overgeven, een hele middag gemekker over een slimme kilometerheffing. Nog nooit zoveel domme praat bij elkaar gehoord. Een slimme kmheffing omdat die ollanders voor één keer meer gezond verstand hebben dan de verzamelde Vlaamse scharen. Truntepaters. Vooral de collega’s uit Tjetjevië: van ja en van nee, van een beetje en meer, van we komen niet op tijd klaar ... ik versta het al. De red side van het parlement is er ook tegen, want alle nonkels en opa’s met hun oude Fords en Volkswagens zouden een hoge factuur krijgen. Hun oude karren wasemen teveel zwarte rook uit. Alsof ze jaarlijks 50.000 oneindige km rijden tussen thuis, het volkstuintje en het dorpscafé, en de driemaandelijkse uitstap naar zee, als ze al niet de spotgoedkope trein nemen. Asociaal noemen ze dat dan. De liberalen? Ik weet niet meer wat ze willen. In ieder geval zo goedkoop en zoveel mogelijk rijden met de auto. De LDD zegt tenminste dat ze een autopartij zijn, al heb ik JMD uit O. al een paar keer betrapt op de trein naar O.
Totentrekkers noemen we dat soort volk in de Leiestreek. Niets van geloven, ik weet wat ze echt denken: ze zijn er allemaal tegen! En het zal er ook niet van komen, dankzij dat Belgiekse van ons. Om een slimme kmheffing in te voeren moet er namelijk een akkoord komen tussen de drie gewesten. Ha ha ha. BHV zal nog sneller gesplitst zijn dan er een kmlheffing is ingevoerd.
Tegen 18 uur was de migraine op een kritisch hoogtepunt gekomen. Na een reeksje vragen over motorcrossterreinen. Iedereen wil die blijkbaar nu wel. Wacht maar tot ze er één achteraan hun hofke krijgen. Ge zult ze horen klagen van kilometers ver.

Belastingen en voetbal

Een mens zou warempel compassie krijgen met Vlamingen die zeuren over de astronomisch hoge belastingsdruk. Tja, wat wil je? 100 miljoen (euro wel te verstaan!) voor een voetbalplein in Brugge met tribunes en oefenvelden erbij. ‘t Is voor niks zeggen, de kenners van het soort ‘fortuin-verdienende-geneesheer-specialisten-type-D’Hooge. U-place krijgt geen winkelcentrum meer? Geen nood, de toverdoos van de PPS gaat open of zo nodig zal vadertje Vlaanderen wel betalen.  Joepie, roepen de belastingbetalers. Nog zo’n factuurke van niks in Gent, Antwerpen, Brussel en we winnen het WK 2018. Dat kost maar 100 euro per Vlamingen en je krijgt topvoetbal er gratis bij. Merci. En dan was er nog een klerk die zegt dat we dringend moeten investeren in regionale luchthavens. De international airport Kortrijk-Wevelgem – mijn geliefkoosde onderwerp van satire – bidt, smeekt, hunkert, kruipt achter 5 miljoen om de taxibaan te vernieuwen. Die kronkelt en krult en dat mag niet? ‘t Is geen geld, toch niet voor drie vliegerkes per dag. Ambitie moet er zijn, we willen er vier! Mag ik onze klerk voorstellen om er een design-baan van te maken? Zoiets als die S-fietsbrug in Kortrijk, over de Leie. Zo schoon ... Vorige week ben ik hem nog tegengekomen ... op de velo en we hebben 10 km samen gefietst… wij allebei in een flashy en gedesigned fietstenuetje, mooi is anders.

Joke-dag

Donderdag, Joke-dag in het Vlaams parlement. In de commissie Cultuur over de begroting Cultuur. Een begenadigde dag lag grijpensklaar voor onze potentiële heldin. Haar inpiratiebronnen waren meer dan lucide genoeg om haar als een door kunst doordesemde C-minister tot een hoogtepunt van beleidsinzicht te verheffen. En derhalve werd de immer nederige ondergetekende in een onomkeerbare verliespositie gemanoeuvreerd. “Alle besparingen zijn correct en perfect lineair”, domme BC, “je begrijpt het gewoon niet”. We kunnen beter Joke geloven, zelfs God zou aan haar niet durven twijfelen. Nee, er zal geen job sneuvelen ... cultureel Vlaanderen zou er zelfs beter van worden. En dat de besparingen in Cultuur volgend jaar ongedaan zouden gemaakt worden ... daar durft hare culturele hoogheid nog geen uitspraak over doen.

Dorpsgaragist

Ik heb Joke de ertitel van ‘dorpsgaragist’ toegekend. Niet erg eerbiedig. Maar als minister of parlementslid moet je tegen veel bestand zijn. Ik heb toch geleerd hoe ik pijn kan vermijden. Ik laat mij bijvoorbeeld graag dorpstimmerman noemen. ik ben graag bezig met het onderhoud van raamklinken, slepende deuren en krakende sloten. Als timmerman moet ik geen ‘bevlogenheid, visie en ambitie’ uitstralen. Dat bespaart me veel moeite en biedt me de gelegenheid om af en toe nieuwjaarslukjes van Jules Destrooper te verorberen, een van de weinige redenen om van de winter te houden, en van het oude- en nieuwejaar. Nieuwjaar of Nieuwejaar? Ik moet toegeven dat ik als schijnbare gewezen lijfeigene van Bert Anciaux zeer beducht ben voor het schrijven dt-fouten. Ik ben opgevoed in de tijd van de balk en de splinter in je oog en dus bied ik dan ook graag mijn linkerkaak aan. Maar dat belet me niet om veel liefde te hebben voor voor kunst en kunstenaars.
En dan dit. Sinds mijn opvoeding heb ik een bijzondere belangstelling heb voor religieus erfgoed. Ik ben dan ook niet verbaasd dat mijn bede verhoord is en dat het CRKC eindelijk krijgt waar het al lang om bidt: erkenning en vooral geld. Vroeger regelden we zoiets met de schaal of met lotjes van Domus Dei, maar nu moet Joke bijspringen. Maar of er dan meteen een Lam Gods wordt geboren, durf ik wel te betwijfelen.

---

Begroting Cultuur: Joke maakt er een potje van

Minister Joke Schauvliege heeft er een potje van gemaakt. Dat ook de cultuursector, die grotendeels afhankelijk is van subsidies, moet besparen staat in de sterren geschreven. Het is trouwens normaal dat die sector een bijdrage levert aan de gezondmaking van Vlaanderens financies. Maar dan moet dat wel op een eerlijke en rechtvaardige manier gebeuren. Dat betekent voor ons dat de zwakste doelgroepen zo goed mogelijk worden gespaard, net als de kwetsbaarste organisaties. En dat is totaal niet het geval. Het sociaal-artistiek werk, kansengroepen,… ze moeten evenveel inleveren. Meer zelfs, een aantal onderdelen van het participatiedecreet worden ‘on hold’ gezet.

Maar er is meer, veel meer. Er sluipt opnieuw een oude CVP-traditie binnen in de regelgeving. Het programmadecreet dat de Vlaamse regering heeft ingediend in het parlement, bevat een artikel dat plotsklaps, in één beweging, in zowat alle culturele decreten een passage invoert die stelt dat de kredieten voortaan ‘binnen de perken van de begroting’ worden toegekend. Het lijkt onschuldig, maar niets is minder waar. Het betekent dat de beloofde subsidies daalt en niet meer volledig worden uitbetaald, maar nog slechts volgens het beschikbare percentage. Tien jaar lang heb ik gevochten om deze onverkwikkelijke omschrijving uit decreten te weren, en nu is ze terug. Waarom is dit verschrikkelijk? Daardoor kan de regering voortaan de financiële beloften slechts gedeeltelijk uitvoeren en toch in orde zijn met de regelgeving. Het is bedrog en woordbreuk, er zijn geen andere woorden voor. En daar sta ik niet alleen in. De Raad van State schrijft in haar commentaar over deze decreetswijziging: ‘’ De rechtszekerheid is een grondbeginsel van een democratische samenleving. (…) het betekent dat de begunstigden er moeten kunnen van uitgaan dat zij ook op de in het vooruitzicht gestelde financiële middelen of subsidies aanspraak kunnen maken. (…) Door de regeling inzake de financiële middelen of subsidies te wijzigen, zou het ontwerp op gespannen voet kunnen komen te staan met het rechtszekerheidsbeginsel en het vertrouwensbeginsel.“ Ook de eerbiedwaardige SERV waarschuwt:”Hierdoor kan een mogelijke uitholling van de werking op het terrein niet worden uitgesloten en wordt een adequate budgettering bemoeilijkt op het niveau van de slechts partieel gesubsidieerde organisaties in het werkveld.” De decreten die hieronder vallen regelen subsidies voor o.a. de amateurkunsten, lokaal cultuurbeleid, sociaal-cultureel werk, cultureel erfgoed, participatie en circuskunsten.

Daarenboven is Schauvliege in tegenspraak met haar eigen beleidsnota. Ze wil de projectsubsidies groter maken ten opzichte van de meerjarige, de zogenaamde structurele subsidies, zo schrijft ze, maar in de praktijk dalen die eerste meer dan de structurele. Begrijpe wie begrijpen kan.

Internationale kredieten voor Cultuur worden uitgekleed en dalen van 4.096.000 euro naar 992.000 euro, naar minder dan een kwart dus. Wie is het slachtoffer? Internationale werkverblijven van kunstenaars, de tussenkomst in reiskosten voor kunstenaars naar het buitenland (de ‘punctuele’), maar vooral de werkprogramma’s waarbij Vlaanderen in het buitenland meewerkte aan culturele ontwikkeling; vooral in Zuid-Afrika en Congo. Deze tere projecten in het zuiden zullen het slachtoffer worden van deze keuzes. Heel jammer dat de inzet van vele jaren opeens teniet wordt gedaan. De internationale ondersteuning pop en rock wordt van 300.000 naar 145.000 euro gebracht, een bewijs van ongeloof in deze rockscene.

De Vlaamse film, die de voorbije jaren furore maakte wordt ook al gefnuikt in haar ontwikkeling. Het krediet daalt met 832.000 euro, dat is 5 procent van het budget, net zoals bij de grote Vlaamse culturele instellingen. Deze dalen sterker dan de private sector, alleen omdat de Vlaamse overheid bij de regeringsonderhandelingen besliste dat de eigen diensten zo’n percentage moesten inleveren. Deze instellingen zoals de Philharmonie, de Vlaamse Opera of het Ballet van Vlaanderen, hebben nog steeds niet het nodige budget, al is er daar de voorbije vijf jaren een inhaaloperatie gebeurd. En nu wordt er nog geschrapt. Zonde.

Voor de auteurs is er ook nog veel werk, dat hadden sommige literatoren goed opgemerkt. De armzalige leenvergoeding, die in Vlaanderen door de overheid wordt betaald, bedroeg amper 1.350.000 voor alle auteurs samen en wordt nu nog verminderd met 20.000 euro. Laat staan dat ze zou uitbetaald worden, wat niet het geval is. Het kan nog droeviger, ook de middelen van het Vlaams Fonds voor de Letteren verminderen met 5 procent.

Het meest merkwaardige is wel dat er veelal 2 procent wordt bespaard, soms 5 procent , maar voor een aantal organisaties is er geen vermindering. Er is geen enkele verklaring te vinden hiervoor. Politieke willekeur, slordigheid?

In het sociaal-cultureel werk houdt de regering zich niet aan de afspraken i.v.m. de indexering. Zelfs de saldi van 2008, die nog niet zijn uitbetaald, worden eenzijdig verminderd met anderhalf miljoen euro. De indexering wordt slechts voor de helft toegepast. En dat voor een sector waar de werknemers alles behalve fortuinen verdienen, met de horeca de slechtst betaald in het land.

Dat moet op termijn ongetwijfeld leiden tot een belangrijke daling van het aantal werknemers. De totale besparing op cultuur werkt immers heel snel door in de loonmassa van de organisaties, die de subsidie voor een overgroot deel aan lonen besteden.

---

Dag Tine,

Zo plots weggerukt. Ik ben er niet goed van. Weet je, ik vergeet je engagement en je optimisme nooit. Het ga je goed.

---

Robert Fisk, Moscow, Ashes: drie keer diepe ontroering

Drie keer ben ik de voorbije week stevig onder de indruk geweest, geraakt tot diep in mijn ziel. Het gebeurt niet zo vaak, maar drie keer in een week is reusachtig veel. Daarvoor zorgden een oorlogscorrespondent, een dansgezelschap en een groep filmmakers.
Dinsdagavond hoorde ik Robert Fisk in Ieper, op de vooravond van 11 november. Onze 11 november, durf ik als geboren Wervikaan zeggen. De onze, omdat ik in een streek leef die doordesemd is van die herinneringen. Zelfs waar ik nu woon, in Marke, deelgemeente van Kortrijk,  zijn er vandaag nog zeer zichtbare restanten van die oorlog. Er is een bijna vergeten Duits kerkhof uit WO I. Weinig mensen beseffen het nog, ze beschouwen het terrein ongetwijfeld als parkje, maar dat is het niet. De Duitse soldaten die er werden begraven, overleden in het nabijgelegen klooster, dat toen als lazaret ingericht was. Het oude kerkhof ligt langs de Hellestraat, de naam van de straat is symbolisch genoeg. De doden zijn al lang ontgraven, maar de plek is nog vrij gaaf.  De wonde gaat niet snel dicht en de littekens zijn opmerkelijk.
Fisk sprak in Ieper een pracht van een speech uit. Deze onafhankelijke correspondent van The Independent gaf zijn visie op de grote oorlog, waar ook zijn eigen vader nog meevocht. Het was een oorlog waarvan nu niemand nog goed weet waar die over ging. Het was waste, zonde, totaal onnodig. Vreemd toch dat de motieven verdwijnen, de mensen ook, maar de herinnering aan dat grote verlies zo levendig blijft. Miljoenen mensenlevens geofferd aan patriottisme en grootheidswaanzin. En toch, vandaag zijn we ondanks alle afgrijzen, tientallen oorlogen verder. Om te genieten, in schitterend Engels, gedreven, rijk en vol prachtige beelden. Om ontroerd te worden als hij begint te vertellen over het onnodige leed, als hij gaat vergelijken met die oorlogen van vandaag. Een avond om niet licht te vergeten! Om eeuwig pacifist te blijven. Om de onschuldige doden niet te vergeten, of ze met of tegen ons vochten. Lees de integrale tekst op de site van het Vlaams Vredesinsituut.

Vorige week ben ik een paar dagen in Neerpelt geweest, op het belangrijkste circusfestival in Vlaanderen. En dus ook een partner van Humorologie.  Hedendaags circus is al lang niet meer de oude rondtrekkend cirk, het familiebedrijf met zijn woonwagens , oude dieren en een gammele tent. Het gaat over een breed gamma aan podiumacts, weliswaar geïnspireerd op circus, maar veel kunstiger en creatiever. De acrobaat en de jongleur zijn er nog steeds bij, maar doen veel meer dan laten zien wat ze allemaal kunnen. In dat kader heb ik verschillende adembenemende voorstellingen gezien. Twee sprongen daaruit. De eerste ‘Moscow’ van een gezelschap dat ‘Berlin’ heet. Dat zijn Bart Baele, Yves Degryse en Caroline Rochlitz. Ze tonen een film, een documentaire over Moskou dus. In een tent, een voor deze voorstelling speciaal gecreëerde tent. Het publiek staat in het midden en rond je zie je op zeven schermen deen portret van Moskou. Het circus van Moskou is de de leidraad en de metafoor van de film. Ja, de stad als een slecht maar hyper druk circus. De documentaire is erg goed gemaakt, maar de presentatie is dat nog veel meer. Live begeleid door een strijkkwartet en een pianist, en een sound-track van Benjamin Boutreur, geïnspireerd op Russische strijkkwartetten. Op zeven schermen, zei ik al, meestal met allemaal een verschillend beeld, schermen die zelf ook nog bewegen. Als het over de ondergrond gaat, dan dalen die, als de metro voorbijraast dan komen die akelig dichtbij enz..  In de film komen circusartiesten en gewone mensen aan het woord. Zij vertellen hun verhaal over de stad, onderstreept met stadsbeelden. Indrukwekkend, je hebt ogen tekort om te volgen.
Op datzelfde festival zag ik ook ‘Ashes’, de recentste dansvoorstelling van Les Ballets C de la B. In de traditie van de compagnie zie je een mix van dans en live-muziek. In die typische theatertaal van Alain Platel. Dit keer ging het over een stad na een vulkaanuitbarsting, en hoe mensen daar op reageren. Op muziek van G.F. Haendel, met o.a. Steve Dugardin als contratenor, zagen we een adembenemende voorstelling. Weer al eens wereldtop. Om koude rillingen van te krijgen bij de aria’s en sommige danspartijen. Een zware aanrader dus.

---

De ellende van de dopingbestrijding

Ja, ik vind dat doping in de sport hard moet worden bestreden. Nog niet zo lang geleden keurden we daarvoor in het Vlaams parlement een nieuw decreet medisch verantwoord sporten goed. Door dat decreet stemde Vlaanderen haar wetgeving af op de regels van WADA, dat is de World Anti Doping Agency. Op zich uitstekend toch? Er was unanimiteit in het parlement en applaus bij alle sportfederaties. In de regelgeving is voorzien dat topsporters whereabouts moeten invulling, de plaatsen waar ze zich bevinden. Dat is bedoeld om dopingcontroles mogelijk te maken, immers de controleurs moeten weten waar de topsporters, die meestal internationaal actief zijn. Anders kunnen ze geen controles uitvoeren.
In de WADA-code staat dat drie keer fout invullen van de whereabouts of drie gemiste controles of een combinatie ervan gelijk staat aan één tot twee jaar schorsing. Het Doping Tribunaal was streng en schorst Yanina Wickmayer en Xavier Malisse voor een jaar. Er is trouwens een ernstig verschil tussen beide. Malisse miste ook een dopingcontrole. Wickmayer gaf drie keer niet aan waar ze zich bevond.

Is de straf niet correct? Sportarts Chris Goossens, die Wickmayer begeleidt gaf een emotionele verklaring op de persconferentie. Maar vooral, hij steekt de schuld op de administratie van de Vlaamse Gemeenschap. Die handelt als een soort politie, bestraffend in plaats van preventief. Zij zouden, volgens Chris de sporters moeten verwittigen als ze vergeten hun whereabouts in te vullen. Misschien heeft hij gelijk. Maar laat ons eerlijk zijn, alle topsporters weten dat ze dit moeten doen, ook hun buitenlandse collega’s, hun tegenstrevers, moeten dat doen. Een begeleider stelt dan weer dat het computerprogramma niet goed werkt. Dat zou kunnen, maar had dat al niet veel vroeger moeten gemeld worden?

Ik denk dus dat deze sporters mogen gestraft worden voor hun slordigheid. Maar, de straf moet in verhouding zijn tot de overtreding. Maar dat is het probleem, de straf is conform de WADA-code. Eén jaar is de minimale straf. Het voelt aan als overdreven. Een topsporter die drie keer vergeet die whereabouts in te vullen, krijgt een vol jaar beroepsverbod. Dat is echt wel buiten proportie. Voor veel zwaardere ‘misdrijven’ spreekt het ‘gewone’ gerecht veel mildere straffen uit. De redelijkheid is dus ver weg.

Maar dat wisten alle mensen die vandaag moord en brand schreeuwen …. Kortom, er is geen rechte kant te krijgen aan dit probleem. Behalve als de administratie preventiever zou werken en bijv. sporters zou verwittigen die de whereabouts vergeten. Behalve als de rechter de wetgeving naar de geest en niet naar de letter zouden toepassen, al lijkt me dat hier moeilijk te verdedigen. Behalve als we de strafmaat verminderen, maar dan botsen we met de WADA, wat ook niet de bedoeling is.Behalve als we een beroepsprocedure mogelijk maken op Vlaams niveau?

Ik wil de minister van Sport Philippe Muyters hierover ondervragen in de commissie. Misschien moeten we een actievere begeleiding van topsporters, inclusief het melden van het ‘vergeten’ van whereabouts, in het decreet opnemen. En een beroepsprocedure in het decreet inschrijven? En een beter computerprogramma laten maken. Ik hoop dat er een ruimte kan worden gecreëerd voor een decreetsaanpassing.

---

Een grote liefdeloosheid voor de kunst

De beleidsnota Cultuur doet me denken aan de oude dorpsgaragist. In klein onderhoud zoals olie verversen, lampen bijstellen, was hij goed en goedkoop. Maar als er een joint de culasse moest vernieuwd worden of de airco defect was, haakte hij af. En nieuwe auto’s verkocht hij ook niet, laat staan dat hij de ambitie zou gehad hebben een grote blinkende showroom te bezitten, met neonreclames aan de gevel en een kunstwerk, genre ‘de man die de wolken meet’, op het dak. Nee, zijn dagelijkse kost verdienen was al genoeg.

Joke Schauvliege dreigt de dorpsgaragist van het Vlaamse cultuurbeleid te worden. Haar beleidsnota zal onze samenleving niet veranderen. Hij bevat namelijk geen gedachten die mij zouden verleiden om termen als bevlogenheid, visie en ambitie in de mond te nemen. De nota schetst een klein cultureel onderhoud.

Aan de ene kant stemt mij dat best gelukkig. De uitgezette lijnen van de voorbije tien jaar worden niet op de schroothoop gedumpt, integendeel ze worden meestal bekrachtigd. Er komt geen trendbreuk. Er gaat een zucht van opluchting door de culturele rangen. Eindelijk decretale rust. Ik beschouw dat haast als een compliment. Ik mocht jarenlang zelf meewerken in de ontwerpafdeling van de culturele garage en stel met genoegen vast dat de visionaire en ambitieuze aanpak ondertussen in regelgeving of beleidsinitiatieven omgezet is. Daarenboven, het is crisis, en dan is het meestal van ‘sauve qui peut’.

In deze beleidsnota ontbreekt erg veel, maar vooral één frappant punt: liefde voor de kunsten en voor de kunstenaars. Zij zijn het hart van het cultuurbeleid en creëren het erfgoed van de toekomst. Een behartenswaardige uitspraak over muziek en orkesten, toneel, beeldende kunst of architectuur kan er niet van af.

Over Letterenbeleid valt er, behalve dan over het Fonds, bitter weinig te lezen. De auteursvereniging is vragende partij voor een gesprek met de minister, maar hiervoor heeft de minister blijkbaar geen tijd. De afwezige aandacht voor de taal wordt pijnlijk geïllustreerd door een piepklein detail op pagina 23, een ‘dt’-foutje. Kan iedereen overkomen.

Blinkende karossen

Het gebrekkige ambitieniveau zie je ook aan al wat niet eens een vermelding waard is. Er is geen woord gewijd aan de media. Ook niet aan de VRT, toch onze belangrijkste culturele organisatie. Er is geen wil om te komen tot een cultureel verdrag met onze dichtste buur Wallonië. De arthousecinema’s, sector in crisis, worden niet genoemd. Hoe het verder moet met de orkesten, de Opera, de Singel enz. komen we niet te weten. De Nederlandse Taalunie, goed voor een flinke hap uit de begroting, is geen woord waard, evenmin als het Vlaams-Nederlands Huis in Brussel, de Brakke Grond in Amsterdam. Nochtans allemaal eigen initiatieven van de Vlaamse overheid.

Met wat goede wil kun je twee prioriteiten vinden: de zorg voor ons erfgoed en cultuur op de digitale trein zetten. Die thema’s krijgen veel aandacht en een vrij concrete invulling, zeker het erfgoed. De toppers zijn de bouw van de Waalse Krook (Audiovisueel Erfgoed) en de uitbouw van het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur in Leuven. Terecht trouwens. En we lezen dat er voor de landelijke musea en voor het verwerven van topstukken meer geld moet zijn. Nergens anders lezen we zoiets.

Daarnaast zijn er een aantal beleidsdoelstellingen die we graag lezen. Over cultuureducatie bijvoorbeeld. Prima, maar hoe dat moet verwerkelijkt worden, staat niet in de nota. De minister legt sterk de nadruk op participatie van kansengroepen en diversiteit. Uitstekend. Maar die belofte wordt al meteen geschonden. Bij de besparingen op cultuur worden deze kansengroepen niet ontzien.

Dat de individuele kunstenaars extra aandacht krijgen, kunnen we steunen en dat er een beter evenwicht moet komen tussen structurele en projectsubsidies in de Kunsten is geheel terecht. Alleen, volgend jaar wordt er meer bespaard op projecten dan op meerjarige subsidies, zodat het verschil nog groter wordt. Onbegrijpelijke woordbreuk.

Internationaal beleid? Liefst gedreven door de kunstenaars, en niet alleen voor de uitstraling van Vlaanderen. En cultuur in het zuiden, als motor van ontwikkeling? Het VTI hield er met Mo een schitterende studiedag over, Schauvliege maakt er geen woorden aan vuil!

Ook de mantra van de planlastvermindering is in deze nota ruim aanwezig. Tot mijn colère worden de lokale sectorale plannen afgeschaft en geïntegreerd in het algemeen meerjarig gemeentelijk plan. Wat een nonsens. Het is niet het ‘nadenken over’ dat leidt tot planlast, wel de uitgebreide rapportage ervan. Het tegengestelde van planning is willekeur. Schaffen de ministers straks ook hun eigen beleidsnota’s af? Waarom niet? Ondertussen worden plannen vervangen door outputcontrole, benchmarking, registratie, meetbaarheid, enz., lelijke woorden die niets meer betekenen dan meer administratie.

Deze beleidsnota zal onderzoeken en evalueren dat het een lieve lust is. Is dat een bewijs van openheid of van gebrek aan visie?

We missen geloof, overtuiging, liefde voor kunst en cultuur. We willen een minister die meent dat de wereld niet zonder kunst en cultuur kan leven. We willen een garagist die zot is van blinkende karossen. Gvd, cultuurbeleid is meer dan klein onderhoud.

Verscheen in De Morgen op 30 oktober 2009

---

Over het nut van volksraadplegingen

Minister van Openbare Werken Hilde Crevits stelt zich in een recent interview vragen bij het nut van ‘referenda’. Dat deden collega’s ook al. Of ze zich dat ook zouden afgevraagd hebben mocht de Antwerpse bevolking onlangs ‘ja’ gestemd hebben, valt te betwijfelen. Misschien mogen wij haar er zelfs van verdenken een slechte verliezer te zijn.
Meteen stelt ze ook dat er iets grondig misloopt met de aanpak van ingrijpende infrastructuurwerken.”Wat je ook doet, we zien dat er telkens weerstand ontstaat.” De uitgebreide procedure met adviezen en openbare onderzoeken is bovendien nefast voor de snelle realisatie van al die mooie dossiers.

Welnu, misschien ontstaat er wel telkens weerstand omdat de koers die gevaren wordt fundamenteel verkeerd is. Het lijkt wel een spookrijder die zich ergert aan al die anderen die aan de juiste kant van de snelweg rijden. Misschien kan de minister zich beter eens de vraag stellen of de voorgestelde projecten wel deugen en of het protest van al die actiegroepjes niet terecht zou kunnen zijn. Niet elke tegenstander van de grootse plannen van de Vlaamse regering is noodzakelijkerwijs dom of egoïstisch.

Bovendien haalt minister Crevits zelf al een heel belangrijk element aan over het ontstaan van al die weerstand bij de bevolking. Er wordt slecht gecommuniceerd over het nut van al die wonderbaarlijke projecten. “Wist u dat er binnen de diensten Openbare Werken tot voor kort nul woordvoerders waren?”, stelt ze vol verbazing vast. “Weet u wie er de voorbije jaren de bevoegde minister van die diensten was?”, zou een logisch wederwoord moeten zijn.

Dat een goede, objectieve en begrijpelijke communicatie in elke fase van infrastructuurwerken onmisbaar is, treed ik graag bij. Dat deze veel wantrouwen en ongegronde angst kan wegnemen, evenzeer. Als de overheid een ingrijpend project wil realiseren, dan is het toch niet meer dan logisch dat zij de bevolking moet overtuigen van het nut van dat project. Lukt het niet dat draagvlak te creëren, dan ben je wel een heel slechte verliezer wanneer je de schuld bij de bevolking legt en democratische inspraakmechanismes in vraag stelt.

Want, ook al weigert ze zelf de link te leggen, toch lijken mevrouw Crevits’ uitspraken over de inperking van de inspraak ingegeven door de verloren volksraadpleging over de Lange Wapper. Uitgerekend dit referendum toonde ons nochtans dat zo’n ruime volksreflectie bijzonder nuttig kan zijn. Door de massale mobilisatie van de burgers is de politiek zelf van mening gaan veranderen. Door de groeiende impact van de actiegroepen zijn ook de meeste politieke partijen gaan schuiven. Het meest opvallend was de bocht van de partij van de burgemeester. Een bocht waar je je vrolijk kan over maken, maar die je ook kan zien als bewijs voor hun gevoeligheid voor de stem des volks. Groen! deed het hen lang voordien al voor, sommige Open VLD-politici sloten er zich op het eind bij aan. Voortschrijdend inzicht heet zoiets. Is het niet het ultieme bewijs van de kracht en het nut van de volksraadpleging?

Een volksraadpleging moet dan ook op een goed moment in een besluitvormingsproces worden ingepland. Ze mag niet worden georganiseerd wanneer de Vlaamse regering al 370 miljoen euro heeft uitgegeven aan een project. Het moet in een vroegere fase gebeuren en het moet over de grote lijnen gaan. Het zal de belastingsbetaler veel geld uitsparen en de politiek kan er veel tijd winnen, vooral als er nadien een alternatief moet worden ontwikkeld. Nu al schuiven de voorstanders van de Lange Wapper de schuld van de Antwerpse mobiliteitsproblemen af op al wie ‘nee’ stemde. Dat is toch een merkwaardige omkering van de waarheid. De Antwerpenaren mochten slechts op één vraag antwoorden. Ook dat is jammer, het voorleggen van twee evenwichtige scenario’s ware veel sterker geweest.

Waar er wel een probleem mee is, is de schaalkwestie. Een instrument als de volksraadpleging kan worden afgedwongen als het de belangen van de bewoners van een gemeente raakt. Dat is goed, uiteraard, maar het vertoont ook mankementen. Is de aanleg van een dergelijke snelweg een kwestie van lokaal belang? Nee toch? Kan een dergelijke volksraadpleging niet voor een grotere bevolkingsgroep? Waarom niet tegelijk voor Antwerpen en de omliggende gemeenten? Idem voor alle gemeenten langs bijv. het Schipdonkkanaal. Het zal het mogelijke NIMBY- gehalte verminderen en de uitslag een sterker draagvlak geven. De decreetgever, en ik wil daar zelf mijn bijdrage aan leveren, moet dat mogelijk maken.

En dan de eeuwige kritiek dat de uitslag van alle volksraadplegingen altijd ‘nee’ of ‘tegen’ is. Dat is natuurlijk het gevolg van het feit dat deze meestal ‘afgedwongen’ worden door een belangrijk deel van de bevolking, uiteraard de tegenstanders van een project. Het Gemeentedecreet laat toe dat de lokale overheid zelf een volksraadpleging organiseert. Waarom gebeurt dat niet vaker? Op die wijze kan een overheid een ‘ja’ vragen, en krijgen. Zo kan die overheid het draagvlak voor belangrijke beslissingen aftoetsen en er uitmuntend over communiceren.

Daarnaast, en erg belangrijk, het is onaanvaardbaar dat er een speciaal decreet zou komen om bepaalde infrastructuurprojecten te ‘forceren’, zoals de minister suggereert. We leven in een rechtsstaat, en dat betekent dat elke burger alle mogelijke rechtsmiddelen mag gebruiken die hij ter beschikking heeft. Het zou schandalig zijn dat die via een soort volmachten de grond worden ingeboord. Als de procedure voor de Raad van State niet deugt, dan moet die worden aangepast. Maar nooit à la tête du projet.
Ja, in een goed werkende democratie kan de besluitvorming wat langer duren dan in een centralistisch regime. Alles kan beter, maar daarom gaan we toch niet op ons democratisch instrumentarium inleveren?

En dan nog dit: de Vlaamse politiek mag een veel grotere bescheidenheid aan de dag leggen. De burger heeft altijd gelijk, de politiek niet. De politiek moet haar gelijk bewijzen, niet de burger.

---

Veel nieuwe beleidsnota’s, weinig inspiratie

De beleidsnota’s 2009 - 2024 van de verschillende ministers komen druppelsgewijze binnen. Interessante lectuur is het zeker wel, niet altijd bemoedigende.Lees de beleidsnota Cultuur bijvoorbeeld: geen opzienbarende kwesties, weinig lef en al even weinig bezieling. Dat belooft niet veel. Je vindt er alvast enkele hier: Media is er nog niet, wel Jeugd, Onroerend Erfgoed, Inburgering en enkele andere.Ik schrijf de volgende dagen mijn commentaar neer. Het wordt eerst nog even spannend, we staan op de uitkijk naar de geplande besparingen in deze sectoren. Hoe diep zullen ze snijden?
Klik op de titel op de beleidsnota te openen.

Beleidsnota Cultuur 2009-2014, ingediend door mevrouw Joke Schauvliege, Vlaams minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur

Beleidsnota Jeugd 2009-2014, ingediend door Pascal Smet, Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel

Beleidsnota Binnenlands Bestuur 2009-2014, ingediend door de heer Geert Bourgeois, viceminister president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Inburgering, Toerisme en Vlaamse Rand

Beleidsnota Inburgering en Integratie 2009-2014, ingediend door de heer Geert Bourgeois

Beleidsnota Onroerend Erfgoed 2009-2014, ingediend door de heer Geert Bourgeois

---

Zot van bruggen

Een kloteweek. Laat me beginnen met het gespreksonderwerp en -niveau bij de lokale bakker. Ik ben deze week zeker tien keer nat geregend. En ik vind dat erg. Van thuis naar het station en van Brussel-Centraal tot het Vlaams parlement. Zeker tien keer, wellicht meer. Ik haat het, iedere keer weer. Neem dan de auto, zegt mijn schoonmoeder. Maar ja, de achterdeur van de auto is in de prak gereden door wegenwerkers die, bij ons in de straat, de voetpaden zijn komen vernieuwen. Zo zie je maar, als ze de voetpaden niet zouden vernieuwen, zou ik niet nat geregend worden.

Nog zo eentje. Vorige vrijdag ben ik (muziek) gaan spelen in Westerlo. En ja, het onvermijdelijke komt er dan aan: we moeten langs de ring van Antwerpen! Met de bijhorende files ... Voorzichtigheidshalve vertrekken we een uur vroeger. En ja, als deze groene jongen langs Antwerpen moet, beseft hij dat er iets moet gebeuren aan het vele verkeer op die ring. Beetje egoïstisch misschien? Ga ik nu ook pleiten voor een lange wapper? Of moet er een tunnel komen? Een beetje minder camions en auto’s misschien? Heeft iemand daar al aan gedacht? Tol in de Kennedytunnel, een slimme kilometerheffing en nog beter openbaar vervoer. Kost ongetwijfeld minder.

Stop, ik ben gene specialist. Maar wat ik wel weet, is dat we die lange wapperbrug goed zouden gebruiken in Kortrijk. Ook wij moeten onze ring nog dichtmaken. Er ontbreekt nog een stuk, van Heule-Kuurne tot aan Den Hert, dat is de weg naar Harelbeke. Als iedereen het knooppunt van Merksem weet liggen, dan zal dat ook wel zo zijn voor Den Hert? Nu, we weten dat Stefaan De Clerck, onze immer zorgzame burgervader, zot is van bruggen. Hij praat ten pas en te onpas over de zeven bruggen over De Leie. Onder ons gezeid en gezwegen, twee daarvan zijn overbodig, maar schoon dat ze zijn! Stef kan die wapperende brug wel naar de Groeningestede krijgen zeker? Wij kunnen ze overnemen. Er is al een fortuin uitgegeven aan studies en ontwerpen, zo bevestigde mijn betrouwbare bron C. D.C. uit K., woensdag jl. in het Vlaams parlement. Zo is dat vele geld nog een beetje goed besteed. En het is een heel mooie brug, beste Stef .... een toonbeeld van design en innovatie.

In ruil schenken we de Scheepsdaelebrug uit Brugge, hoofdstad van de Vlaamse bruggen, aan Antwerpen. Noch de stad Brugge, noch het Vlaams Gewest willen die prachtige metalen brug, staaltje van technisch vernuft, behouden. Ik stelde al voor ze een nieuwe bestemming te geven. En kijk, het is een godsgeschenk. Ik weet het, ze is niet te groot, en niet te breed. Maar ze kan pivoteren, zodat de schepen en de auto’s om beurt door kunnen varen en rijden. Ze heeft slechts twee rijvakken, maar ze moeten in Antwerpen ook eens leren tevreden zijn. Leve de korte wapper!
Of toch een tunnel? Ja ja, Dan word je tenminste niet nat geregend!

PS 1 We reden vrijdag om 16 uur langs de Antwerpse ring richting noord en er was geen file, geen enkele! Ha ha ha.

---

De Rodenburgs verlossen Kortrijkzanen uit de armoede, of niet?

Zo gaat dat in Kortrijk. Op zaterdag 17 oktober vond in het stadhuis een speciale gemeenteraadszitting en een tentoonstelling plaats naar aanleiding van de Werelddag van Verzet tegen Extreme Armoede. A’kzie, de lokale groep waar armen het woord voeren, had zich hiervoor dubbel en dik ingezet. De raadsleden waren voor de gelegenheid personen die zelf in armoede leven. De tentoonstelling werd vrijdag opgebouwd in het stadhuis. Plots kwam een filmploeg van VTM binnen die er opnamen moest maken voor de serie ‘De Rodenburgs’. A’kzie, de vereniging die de dag tegen armoede organiseert in mijn stad, wist daar niks van, maar werd gesommeerd om de half opgebouwde tentoonstelling weer te verwijderen, want die opnamen waren gepland en de tentoonstelling paste niet in de serie .... En zo geschiedde. Vergeten te verwittigen.
En toen de kunstenaar Bart VdV die voor A’kzie hiermee klaar was, en vervolgens naar zijn auto ging, bleek die verdwenen. Weggesleept ...want die stond op een plaats waar de opnamebus van VTM moest komen. Alleen, ‘s ochtends stonden de bordjes ‘parkeerverbod’ er nog niet.
Zo zie je hoe het gaat in Kortrijk, 300.000 euro uitgeven om de stad via een tv-serie mooi in beeld te brengen… Mocht ‘De Rodenburgs’ nog gaan over armoede of herverdeling, dan zouden we het nog begrijpen. Maar daar gaat die serie helemaal niet over, is het niet? Het is een kwestie van prioriteiten.

Want armoede is een enorm probleem, ook in Kortrijk. Dat geldt voor zowat 10.000 Kortrijkzanen! Bijna 100 miljoen Europeanen leven in armoede. Daarbij veel mensen van bij, 1 op 7 Belgen heeft een inkomen onder de armoedegrens. Voor een alleenstaande betekent dit minder dan 878 euro per maand. Betaal daar maar eens je huur, gezondheidszorg of gezonde voeding mee. Ook de sociale uitsluiting en vereenzaming die met kansarmoede gepaard gaat, kunnen wij niet aanvaarden. De kritieke situatie in ons land is het gevolg van de nalatigheid om de laagste uitkeringen en het leefloon op te trekken. Bovendien ontbreekt een koppeling tussen het leefloon en de evolutie van het welzijn. Met de huidige berekening van het leefloon is het voor gezinnen trouwens voordeliger om gescheiden van elkaar te leven, omdat dit een apart en hoger leefloon oplevert. Wouter Devriendt schreef een mooi opiniestuk in De Standaard hierover.
Als onze regering kan investeren in de redding van de banken, de notionele intrestaftrek ongemoeid laat, de banken kan redden, de bijdrage van Electrabel misloopt wegens gebrek aan moed dan kan die kleine inspanning voor mensen in armoede niet uitblijven. Desnoods kunnen de Rodenburgs helpen?

---

Een groene toekomst voor het verleden

Ik vroeg in de commissie in het Vlaams parlement aan minister Bourgeois waarom heel wat mensen geen toestemming krijgen om zonnepanelen te leggen op het dak van hun woning, als hun woning beschermd is of in een beschermd dorps- of stadsgezicht staat.  Voor ons is het een spannende discussie: wat staat voorop: de zorg voor beschermde gebouwen versus zorgen voor schone energie.

Het motto ‘Stilstaan is achteruitgaan’ mag dan al een boutade zijn, ze zal ongetwijfeld een bron van waarheid bevatten.. Een waarheid die wellicht ook geldt voor de omgang met ons onroerend goed. Bewaren kan gedefinieerd worden als verstarren en immobiliseren, maar kan ook leiden tot respectvol aanpassen, tot modernisering die de historische eigenheid eerder opwaardeert dan schaadt, tot duurzaam maken van ons verleden.

Het is een discussie over welk soort erfgoed we willen: Een eerste spoor legt de nadruk op het conserveren en restaureren naar het origineel, ook op het vlak van het comfort, de energiekost, enz. Kortom niet mee met de tijd. Een tweede optie is het hedendaags inzetten van ons erfgoed, slim herbestemd zodat het wel aan de gebruikscriteria van onze tijd beantwoordt. In het eerste geval zal je ongetwijfeld een prachtig geheel van panden zien, maar zijn ze wel nuttig? In het tweede geval moeten we opletten dat de erfgoedwaarden niet ernstig aangetast worden.

Is de plaatsing van zonnepanelen op een woning, gelegen binnen een beschermde historische dorps- of stadskern verantwoord? Dat is zeker niet noodzakelijk een verminking van het landschap. Het moet perfect kunnen, voor zover de panelen slim geplaatst worden, niet opzichtig, met materialen aangepast aan de dakbedekking en zonder ernstige schade aan het dak.

De regelgeving is onlangs gewijzigd: je moet geen bouwvergunning meer vragen voor de plaatsing van zonnepanelen, tenzij voor beschermde gebouwen of gebouwen gelegen in beschermde gebieden. De bouwaanvraag wordt onderworpen aan een bindend advies (een ‘machtiging’) van de Erfgoedcel van de Administratie R-O. Dat betekent dat als zij ‘nee’ adviseren, je niet mag.

Maar, gaat het zo hard? Worden er veel aanvragen geweigerd? Schijnbaar niet, minister zei dat de grote meerderheid van de aanvragen positief geadviseerd wordt door de administratie: van de 199 werden er in 2008 en 2009 171 werden gunstig geadviseerd. Dat is goed, maar ik vrees dat veel aanvragen niet eens in het officiële circuit komen, omdat ze na informeel contact met de administratie daar al te horen krijgen dat “het niet zal gaan”. Het kan haast niet anders, want 199 aanvragen, gespreid over 2 jaar, is wel heel weinig. Zeker als je rekent dat er het laatste jaar in Vlaanderen zo’n 10.000 nieuwe zonne-installaties werden gerealiseerd. Maar goed, er is beterschap merkbaar. Enfin, dat denk ik toch.

Ondertussen werkt de minister aan een interne richtlijn over het installeren van zonnepanelen in een onroerend erfgoedcontext. Die komt er in november. Laat het duidelijk zijn, ik pleit niet voor een wildgroei en al helemaal niet voor verminking van ons erfgoed, maar ik verwacht van de ambtenarij iets meer flexibiliteit. Zeker met de steeds verdere verfijning van de technologieën, moeten aanvragers en administratie meer en meer in staat zijn om te komen tot een verzoening van behoud en vernieuwing. De minister haalde zelf het voorbeeld aan van de ‘Heritage solar slate’, een Brits product dat het uitzicht van een natuurlei benadert en al de titel ‘Product Innovation of the Year’ op de ‘Low Carbon Performance Awards’ in Londen kreeg.

Daarnaast is er nu ook de nieuwe mogelijkheid om in beroep te gaan tegen de beslissing van de Erfgoedcel (een mogelijkheid die begin dit jaar overigens gecreëerd werd op mijn uitdrukkelijke aandringen) zal, eens het bevoegde beroepsorgaan zal zijn samengesteld, vast extra deuren openen.

Op basis van dit alles lanceer ik graag een oproep: in het verleden werden veel mensen afgeschrikt door de hele ambtelijke molen en zetten de idee om te investeren in groene energie al bij voorbaat uit hun hoofd. Met de beloftes die de minister vandaag deed, roep ik die mensen op om alsnog hun bouwaanvraag in te dienen en, samen met de administratie, te zoeken naar een groene toekomst voor hun verleden.

---