Over ons’ers en niet-ons’ers

Deze weblog is een bewerking van een mailtje dat ik kreeg van een vriend. De namen zijn gewijzigd om evidente redenen.
Op school heb ik drie dergelijke families. Twee van de drie hebben geen enkel inkomen meer. Familie drie geniet voorlopig nog steun maar voor hoelang?
Onze oudervereniging is een mini 'sociaal fonds' gestart. Dit omvat enerzijds een mini-netwerk van ouders die indien nodig materiele hulp helpen zoeken of verlenen (kleren, meubels, ...) en anderzijds stelt de oudervereniging een symbolisch bedrag ter onzer beschikking.Deze centen worden beheerd door de twee zorgcoördinatoren en de directie. Dit alles onder de noemer 'ouders voor ouders'. Volgende week zijn er schoolreizen en boerderijklassen. Voor die kinderen wordt het fonds hiervoor aangesproken. De school zelf int gedurende de periode van nul-gezinsinkomen geen enkele schoolrekening meer. Wij laten de kinderen iedere dag warm eten op school, een kwestie van een volledige maaltijd per dag te hebben.
Deze situatie is al zo sedert het uitwijzingsbevel van dat gezin uit Xxx. We zijn ondertussen bijna mei en die mensen weten nog niks meer.
Gezin 2, drie kinderen, afkomstig uit Xxx moet ook overleven. Ze hebben ook al een dossier opgemaakt en wij hebben ook al brieven geschreven. Het gezinsinkomen is ook 'nul' en het gezin moet zien te overleven. Schrijnend maar waar, het oudste kind, negen jaar werd dit weekend gesignaleerd in een naburige gemeente voor de kerk, het zat er te bedelen, de inkomsten moeten toch ergens van komen.
Gezin 3, afkomstig uit Xxx (politiek risicoland) weet ook niet goed waar het aan toe is. Voorlopig krijgen ze nog steun. Ik ben er in de paasvakantie nog op bezoek geweest. Ik heb er foto's gezien over hun thuisland, een prachtige streek die je niet zomaar ontvlucht. Mensen gaan, hoe het hier ook uitdraait, niet meer terug naar hun thuisland. De papa, voormalig politieagent wordt door de maffia bedreigd. Hun vlucht was een kwestie van overleven. Als ze hier worden uitgewezen zullen ze vluchten naar een ander land, en het wordt ook daar een kwestie van overleven.
Dit zijn drie families die 'ons' nauw aan het hart liggen. 'Ons' is echter niet iedereen. 'Ons' zijn een aantal leerkrachten en een groep ouders die mensen willen helpen. Er bestaan echter ook een aantal 'niet-ons'ers'. Deze groep heeft het er echter moeilijk mee dat een miniem deeltje van feestinkomsten moet worden gebruikt voor de 'vreemden'. Deze groep stelt vast dat mensen zonder inkomen 'ook' kleren dragen en 'ook' een auto hebben, 'hoe doen ze dat dan?', vragen ze.
Ik vrees dat, hoe langer het duurt voordat het beleid beslissingen neemt en hoe langer mensen zonder enig inkomen moeten voortleven, hoe meer 'Vlaamsche' mensen zich zullen keren tegen gezin 1, gezin 2 en straks gezin 3, 4, 5, .... Mensen helpen blijkt jammer genoeg niet meer de 'normaalste zaak van de wereld' te zijn.
Opvallend is wel dat de meeste 'niet-ons'ers' mensen zijn die helemaal niets te kort hebben en die leven in weelde.
Vorige week woensdag toonde canvas de film 'the pianist'. Hopelijk hoeven we geen dergelijke massale uitwijzingen en genocide meer mee te maken, maar hoe meer scherpe reacties worden gegeven naar mensen in nood, hoe meer het ernaar begint te ruiken.

---

Huichelaars

Huichelaar, het is een oud christelijk woord. Niet toevallig? Het VKW, de koepel van christelijke werkgevers heeft Frank Vanhecke uitgenodigd als gastspreker op haar jaarvergadering.
Erg? Ja natuurlijk. Uitgerekend de ‘christelijke’ werkgevers nodigen de kampioen van (het aanzetten tot) de haat en onverdraagzaamheid uit om te spreken over economie. De voorzitter van het VB, de tegenstander van iedereen en alles die ‘anders’ is. Onwaarschijnlijk! Het VB muntte altijd al uit in het ontbreken van een visie op de economische ontwikkeling, op werkgelegenheid enz. Dat gaf de partij onlangs zelfs nog toe. Je kan ook bezwaarlijk stellen dat het VB veel gepresteerd heeft voor de economische groei van West-Vlaanderen, of interessante suggesties heeft geformuleerd om de werkgelegenheid te bevorderen. Nee, ik herinner me een kwarteeuw onverdraagzaamheid. Hebben die werkgevers dan geen moraliteit meer, geen besef dat ze hiermee een grens overschrijden, die van het goede fatsoen? Of mag ik hieruit huichelarij afleiden? Zetten de werkgevers zich al klaar voor het moment dat het VB mee de lakens uitdeelt/zou uitdelen in Vlaanderen of in België? Om alvast goed te staan bij de toekomstige bestuurder van volk en land? Zijn we heus al in deze fase aanbeland? Mag ik het VKW uitnodigen tot een bezinning in de goede christelijke betekenis van het woord? Even stilstaan en nadenken? Meer zelfs, hun verantwoordelijkheid opnemen in de strijd tegen extremisme en het aanzwengelen van haat. De christelijke waarden staan toch haaks op de uitgangspunten van het VB?

De andere huichelarij is eerder geestig, maar al te doorzichtig. Het is een stukje dat komt uit de nota’s van de federale regering over de begrotingscontrole. Sinds nieuwjaar is de bestaande taksering op wegwerpverpakkingen opgetrokken. De bedoeling van deze ecotaks is herbruikbare verpakkingen te stimuleren: melk of cola in flessen in plaats van blik of brik. De mensen met een groot ecologisch bewustzijn bepleiten dat al jaren, maar het werd steeds afgeremd of uitgesteld. Nu niet anders dus. Want wat blijkt? De consument schakelt niet over naar herbruikbare verpakkingen, maar zou de landsgrens oversteken op zoek naar goedkopere drankjes, uiteraard in wegwerpverpakking. Wat een onzin is me dit? Het kan misschien nog gelden voor Zuid-West-Vlamingen die naar Auchan trekken en daar met een remorque volgeladen met blik en petflessen terugkomen. Maar geldt dit evenzeer voor alle andere Vlamingen? Ongeloofwaardig verhaal, me dunkt. Of een leugentje om bestwil?In het persbericht staat dat het ecologische objectief niet is gehaald, maar is er ooit een bekendmakingactie geweest? Zijn de winkelketens betrokken in sensibilisering of werken ze tegen? In ieder geval, het bevorderen van herbruikbare verpakkingen behoort nu definitief tot het rijk van het verleden. Ik was twee weken geleden in Zwitserland, en daar zijn deze verpakkingen precies weer heel populair …

---

De ondergrond in gevaar

Archeologie in Vlaanderen. Niet sexy, niet hot. Een beetje verdrongen in een land met zoveel druk op de ruimte en de bodem. Vlaanderen, waar we vechten voor ieder morzel natuurgebied, landbouwgrond, woongebied of industriezone. Wie ligt dan nog wakkeer van de ondergrond, van de restanten van het verleden? Op 17 april laatstleden was het erfgoeddag met als thema “Erfgoed in Gevaar”. Dit thema was niet zomaar gekozen want hier in Vlaanderen stevenen grote delen van ons eeuwenoude verleden af op een gewisse, ongedocumenteerde vernietiging. Ondermeer door de het tergend lang wachten van de Vlaams overheid met de toepassing van het Verdrag van Malta ter bescherming van het archeologisch erfgoed.
In de ons omringende landen gaan economische ontwikkeling en archeologische erfgoedzorg duurzaam samen. Hier, in Vlaanderen, vallen archeologische opgravingen stil. Afgestudeerden vinden geen werk of dienen naar onze buurlanden te verhuizen om hun diploma te kunnen gebruiken. Dit heeft ondermeer tot gevolg dat waardevolle vindplaatsen de volgende jaren ten prooi gaan vallen aan ongebreideld grondverzet.
In vergelijking met alle ander Europese landen wordt Vlaanderen op het vlak van archeologische erfgoedzorg beetje bij beetje een ontwikkelingsland. Dat zegt althans het Forum Vlaamse Archeologie. Zij hebben gelijk. Het is jammer want heeft Vlaanderen een rijk verleden. Door de vaak zeer hoge ouderdom van de sites en de beperkte reikwijdte van geschreven bronnen is voor 99% hiervan archeologie de enige informatiebron. Schattingen en vergelijkingen met aangrenzende zones binnen onze buurlanden leren dat Vlaanderen gemiddeld 1 archeologische site per 5 ha bezit. Toch zijn er veel te weinig middelen om de zorg voor het archeologisch erfgoed te behartigen zoals het hoort en de bestaande diensten hebben vaak nauwelijks slagkracht om de minimale opdrachten te vervullen.
De archeologische wereld vraagt de Vlaamse overheid niet minder of niet meer dan preventief op te treden tegen die teloorgang van het historisch, archeologisch erfgoed. Hun belangrijkste eis is niet alleen om respectvol met het erfgoed om te gaan en de nodige wettelijke stappen te zetten die economische/ruimtelijke ontwikkeling verzoenbaar maken met het beheer van archeologische sites. De huidige Vlaamse wetgeving voorziet dit nu niet, net zomin als een financiering van preventief onderzoek. De implementatie van het Europese Verdrag van Malta zou hier een uitkomst bieden. Dit verdrag voorziet dat de veroorzaker van de vernieling van het patrimonium zijn verantwoordelijkheid opneemt en indien nodig het onderzoek van dat bodemarchief financiert. In tegenstelling tot de meeste Europese lidstaten werd tot op heden dit principe in Vlaanderen nog niet in regelgeving omgezet.
Minister Dirk Van Mechelen antwoordde mij vandaag in het Vlaams parlement dat hij het verdrag wil opnemen in de Vlaamse decreten. Zeer goed. Maar we gaan hem op tijd en stond herinneren aan zijn belofte.

---

Buda-debat

Mag ik mijn streekgenoten oproepen om deel te nemen aan het Buda-debat? De plannen om van het Buda-eiland in Kortrijk een kunstenaarseiland te maken beroeren de gemoederen. Sommigen vinden het "elitair”, anderen "geld smijt weg", maar heel wat mensen weten gewoon niet goed wat dit stadsproject inhoudt en waarvoor het dient. Daarom vindt Spirit Kortrijk het hoog tijd om over dit stadsproject een publiek debat te voeren.
Spirit Kortrijk organiseert op maandag 25 april het “BUDADEBAT”. Het start om 20 u. in de Irish Pub “Porter House” in de Kapucijnenstraat, rechtover de Pentascoop. Iedereen is welkom en de toegang is gratis. Het panel is samengesteld uit de organisaties die bij dit project betrokken zijn, aangevuld met Kortrijkse politici uit bijna alle partijen. De avond wordt in goede banen geleid door Michael Janart, journalist bij Radio 2 West-Vlaanderen.
Spirit zelf is een groot voorstander van het project “Buda Kunstenaarseiland” en wil dat het in zijn volle scherpte wordt uitgevoerd. De communicatie er rond moet echter veel beter en Kortrijkse kunstenaars, verenigingen, bedrijven en bewoners moeten er meer bij worden betrokken. We hopen dat dit publiek debat daartoe een aanzet mag zijn.

---

Over vinkeniers en over de VRT

Het was vandaag hommeles in het Vlaams parlement. Het VB verliet de zitting omdat het dossier B-H-V niet opschiet. Zie de lege banken op de foto. Meteen sloeg de sfeer om: er was een positieve ambiance, open gesprekken en veel engagement. Merkwaardig. Ik stel voor dat ze meteen maar helemaal wegblijven, het zal de kwaliteit van het parlementair werk in een ruk sterk verbeteren en de reputatie van politici veel goed doen.

Ik heb Geert Bourgeois aan de tand gevoeld. Hij wil als minister van Media de mening kennen van de Vlamingen over de nieuwe volgend jaar af te sluiten beheersovereenkomst met de VRT. Dat vierjaarlijkse ritueel preciseert de opdrachten van de openbare omroep, een opdracht waar het een goede dotatie voor krijgt van de Vlaamse Gemeenschap.
De omroep doet het goed, dat staat buiten kijf. Te goed volgens de commerciële zenders die menen dat de VRT de markt verstoort. Dat is een andere discussie. Geert Bourgeois lanceert een campagne waarin hij drie vragen stelt aan de Vlamingen.

1. In welke mate beantwoordt de manier waarop de VRT zijn kerntaken invult aan uw verwachtingen ten aanzien van een publieke omroep?
2. Waarin schuilt de eigenheid van de publieke omroep binnen het gehele Vlaamse omroeplandschap?
3. Welke klemtonen moeten gelegd worden in de nieuwe beheersovereenkomst tussen de Vlaamse Gemeenschap en de VRT voor de periode 2007-2011?

Voorwaar een vraagstelling voor mediaspecialisten, beleidsmakers en mensen met veel voorkennis. Gaan we zo de Vlamingen betrekken in de discussie? Ik betwijfel het sterk. Een goede raadpleging van de Vlamingen zou minstens uit 2 delen moeten bestaan. Ten eerste een enquête via een steekproef om op kwantitatieve wijze opinies in kaart te brengen. En ten tweede een kwalitatief onderzoek via de actoren, middenveldorganisaties en experts uit de academische kringen. De minister kondigde zelf in zijn beleidsnota aan een breed en georganiseerd debat op te willen zetten en een maatschappelijke bevraging van het middenveld te organiseren om te komen tot een soort witboek. Dat is zeer waardevol, maar dan moet een breed debat ook wetenschappelijk worden ondersteund. Maar is wat nu gebeurt echt alles wat rest van de door Geert Bourgeois geformuleerde ambities?

Voor de sport en tegen de vangst!
Dat een aantal fracties van het Vlaams Parlement als één van de eerste decreten van deze legislatuur een decreet indienen om de vinkenvangst opnieuw toe te laten, is een blamage voor dat parlement en voor de vinkeniers in Vlaanderen. Ongetwijfeld is de vinkeniersport maatschappelijk waardevol. Ik ben een voorstander van deze volkssport, en niet alleen omdat ik een vinkenier in de eigen familie heb, nietwaar broer?. Maar wat nu gebeurt is niet alleen onnodig, het is ook juridisch onzinnig en ethisch onverantwoord. En het heeft politiek een zwart randje.
De vinkenvangst toelaten is onnodig. De vinkensport kan best zonder vogelvangst. Vlaanderen subsidieert volop kweekprogramma’s als alternatief voor de vangst in de vrije natuur . Recent onderzoek van de Antwerpse universiteit, besteld door het Vlaamse gewest en uitgevoerd met de medewerking van de vinkenierbonden, heeft ontegensprekelijk aangetoond dat kweek niet leidt tot genetische verarming, zodat vangst in de vrije natuur overbodig is. Een gekweekte vogel zingt even mooi en evenveel als een gevangen vogel.
Het voorstel van decreet is trouwens ook juridisch in strijd met de Europese vogelrichtlijn. Die laat enkel uitzonderingen op het vangen van wilde vogels toe als er geen alternatieven zijn. En die zijn er dus wel.
De vangst opnieuw toelaten is ook ethisch onverantwoord. Natuurliefhebbers ijveren al decennia lang voor meer respect en eerbied voor de natuur. Het toelaten van de vinkenvangst is een fout signaal . Het schept minstens de indruk dat er geen problemen zijn, en waarom zouden we dan geen andere vogelsoorten mogen vangen? En wat als er een andere vogelsoort in de netten terechtkomt? Waarom zou dat dan niet mogen? Dat allemaal terwijl recente tellingen van Natuurpunt uitwijzen dat de vink op zijn retour is. Om de valse argumenten te ontkrachten loof ik samen met collega Bart Martens een premie van 2000 € uit, met bijbehorende beker, voor de eerste milieuorganisatie die dit decreet, mocht het er komen, voor de Raad van State onderuithaalt.
En er is meer. Het is moreel onaanvaardbaar dat CD&V en VLD openlijk op de steun van het Vlaams Belang rekenen om dit decreet aan een meerderheid te helpen. In de sfeer van nieuwe zakelijkheid zijn blijkbaar alle middelen goed om deze kwestie van ‘uitzonderlijk staatsbelang’ te regelen.

---

Innocent, geen paus?

De familie Innocent woont zo’n kleine vijf jaar bij mij in de buurt. Ze vluchtten uit een ver Aziatisch land en kwamen via enkele tussenstations bij ons terecht. Het duurde bijna vier jaar vooraleer het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen een uitspraak deed over hun asielaanvraag. Die was negatief. Ondertussen heeft de familie kleine kinderen die hier al jaren naar schoolgaan, perfect Nederlands spreken, net als pa en een beetje minder ma. Pa heeft een vast job. Maar helaas, nu de asielaanvraag ook in beroep is verworpen verliest vader Innocent – het zou een mooie schuilnaam zijn nietwaar – over enkele dagen zijn werk. Zijn tijdelijke arbeidskaart loopt af. Bij het OCMW kunnen ze ook niet terecht. Over de motieven van hun vlucht wil ik niet oordelen. Wie ben ik? Maar ik wil niemand het recht ontzeggen een beter leven te zoeken. Teruggaan naar het land van herkomst? Na bijna vijf jaar? De kinderen kunnen hun moedertaal niet eens schrijven of lezen, de familie draait mee in het gemeenschapsleven, vader werkt en de buurt ziet hen graag. Is dit geen herkenbare situatie voor u, lieve lezer? Woont niet bij iedereen in de buurt zo’n familie? En waarom kunnen we hun situatie niet regulariseren zodat ze een menswaardig bestaan kunnen opbouwen en zich ‘mogen’ integreren in onze interculturele samenleving? De familie vroeg op basis van humanitaire redenen een oplossing, maar die blijft uit. Ik word er kwaad voor. Hoe kan het zover komen? Omdat we in zo’n onverdraagzaam Vlaanderen leven? Omdat het klimaat hier zo verziekt is dat we blijkbaar gewetenloos de problemen van deze mensen, en ik ken er vele, kunnen abstraheren. Begrijp: doen alsof ze niet bestaan. Hoe dan ook, een asielprocedure waarbij mensen pas na jaren een definitief antwoord, meestal een njet krijgen is inhumaan.

Dat moet die nieuwe paus vooral gaan doen: pleiten voor een verdraagzame en menswaardige wereld. Over de doden niets dan goed. Allé zeg. Ik ben blij dat we ervan af zijn, af van JP II. De meest conservatieve (op ethisch vlak) en rechtse (op sociaal-economisch vlak) paus van de laatste 100 jaar. De superouderwetse ideeën over anticonceptie hebben miljoenen aids-doden, vooral in Afrika, tot gevolg. Ontelbaar leed van kinderzwangerschappen enz. Homo’s worden nog steeds met de nek aangekeken. Vrouwen hebben nog steeds een ondergeschikte rol en positie. Waar de kerk een emanciperende rol speelde, zoals in vele Zuid-Amerikaanse landen, werd die bestreden ten voordele van dictatoriale en uitbuitende regimes. Bij ons daarentegen is niet het geloof, maar wel de kerk bijna dood. De stugge houding over het celibaat heeft het aantal priesters gedecimeerd, de christelijke moraal is er voor mij schizofreen geworden. Veel gelovigen moeten principes belijden die ze in de werkelijkheid niet hard kunnen maken.
Hij was een totetrekker, ‘schijn’heiliger dan de paus …

Nog duizend dingen

Ik zou het nog over zoveel kunnen hebben.
Bijvoorbeeld over ons bezoek vorige week – we namen een weekje vakantie bij familie in de Zwitserse Jura. Aan het prachtige Laténium (zie foto), het archeologisch museum van Neuchatel. Het is een schitterende architectuur, is inhoudelijk erg boeiend, munt uit in hedendaagse presentatie, en heeft daarenboven nog een prachtig uitzicht over het meer van Neuchatel. Een voorbeeld voor vele Vlaamse musea, die nog een lange weg af te leggen hebben.

Bijvoorbeeld over TB, de nieuwe leeuw van Vlaanderen. Magistraal hoe hij won. Morgen mag ik als vip mee naar Gent-Wevelgem. Daar kijk ik echt naar uit. Leve de koers.

Bijvoorbeeld over de rechtszaak van de Amerikaanse film- en platenindustrie tegen P2P-netwerken. De industrie is bang voor de toename aan kopiëren via deze peer to peer netwerken zoals KaZaA of Grokster. Daar wordt ook veel muziek mee verspreid. De industrie heeft de aanval ingezet tegen cd- en dvd-writers met als argument dat die toestellen het illegaal kopiëren mogelijk maken. Ja jongens, gaan we dan auto’s verbieden omdat je er illegale dingen kan mee doen, zoals drugssmokkel, te hard rijden enz. Zullen we ook wapens verbieden omdat er je helemaal niets goed mee dan doen? De Amerikaanse filmindustrie is altijd al een toonbeeld geweest van pauselijke schijnheiligheid.

---

Demoniseren

Heb je ook gemerkt dat er de laatste tijd zoveel bevolkingsgroepen gedemoniseerd worden? Het krioelt ervan de laatste dagen in de kranten.
De minister van staat en ex-kabinetschef van de premier Luc Coene vindt dat de werklozen en de leefloners hun fiscale voordeel moeten verliezen, om het verschil met het loon van werkende mensen te verminderen. Ja, belast hen wat meer, het zal veel opbrengen … Dat komt dan van een man die een dikke wedde en een auto met chauffeur heeft. Correcter zou zijn de laagste lonen te verhogen door daar minder belastingen en sociale zekerheid op te heffen. En dat liedje over het afbouwen van brugpensioenen hebben we ook al veel gehoord. Er zijn zovele jongeren werkloos en de ouderen moeten ook langer werken. Waar is al dat werk dan? Natuurlijk zou het beter zijn wat langer te werken, als er werk zou zijn …

We kunnen het ook hebben over de moslims. Een moslim kan volgens het Blok geen democraat zijn. Want de islam respecteert een aantal fundamentele mensenrechten niet. Waarom wil de USA in Irak of Afganistan, islamlanden, de democratie installeren? Overigens, is de katholieke kerk zo correct? Wat met de gelijkheid man-vrouw, in het priesterambt bijvoorbeeld? Nu er schouwvegers gesignaleerd worden in het Vaticaan, hopen we op beterschap.

Ecologisten krijgen het ook hard te verduren. Plots zou kernenergie weer oké zijn, want er komt minder CO2 in de lucht terecht. Zelfs de Waalse socialisten verdedigen al dergelijke optie, omdat er jobs op het spel staan in Tihange.

En dan slaagt de overheid er vaak niet in om de noodzakelijke sociale correcties echt af te dwingen. Neem het alimentatiefonds, dat onderhoudsgeld moet terugvorderen van onwillige partners die niet betalen voor de ex-partner of de kinderen. Het zou gaan om meer dan 100.000 personen. Het OCMW, dat voorschiet, krijgt het geld niet terug van dat fonds. Het OCMW, dat is de lokale overheid dat opdraait voor de onmacht van de Belgische overheid. Computersystemen die niet matchen liggen aan de basis. Hallo staatssecretaris Q?

Of neem de jongeren met problemen. Ze komen alleen in beeld als het goed fout loopt, bij een crimineel feit zoals een gewelddadig misdrijf of een drugsdelict. Dan wordt godgeklaagd dat er geen plaats meer is in de gesloten instelling van Everberg. Maar eigenlijk moeten we stilstaan bij het grote tekort aan preventie van dergelijke feiten, het tekortschieten in de jeugdhulp bij de eerste vaak kleinere feiten, of bij slechte opvoeding enz.

Ook de witte woede van al wie in de zorgsector werkt. Het is de slechts betaalde sector van de samenleving, het is hard en stresserend werk. Ondanks het feit dat de vakbonden geen keuzes durven maken en alle beroepsgroepen over dezelfde kam scheren, zijn hun eisen over het algemeen terecht.

Of de theatermakers die de moed hebben om taboes en symbolen in vraag te stellen, maar daarom door extreem-rechtse kwasten aangevallen worden op hun zogezegd elitair karakter?

Of de coureurs die dopingvrij door kermiskoers en klassiekers proberen te geraken, en dan bitter moeten ervaren dat de collega’s die niet verlegen zitten om een buisje epo meer of minder, nog steun krijgen van sommige politici die vinden dat beperkt dopinggebruik niet moet bestreden worden.

En dan heb ik het nog niet gehad over een West-Vlaams-sprekende hoofddoekdraagster die elke dag toont hoe ‘rijk’ de multiculturele samenleving wel kan zijn, maar daarvoor bedreigd wordt.

Stop dat demoniseren.

---

Waar is de minister van monumenten en landschappen?

Vandaag woensdag kwam de beleidsnota Ruimtelijke Ordening van minister Dirk Van Mechelen aan bod in de plenaire zitting van het Vlaams parlement; Voor het eerst is het beleid voor monumenten en landschappen hierin opgenomen. Dan kan nieuwe perspectieven openen. Maar is dat het geval?
In citaten zoals “de bescherming als monument zal moeten gebeuren op basis van een eerlijke en doordachte selectie, volgens zekere criteria” en van “beschermen om te beschermen heeft geen zin”, lijkt de minister te suggereren dat zijn voorgangers zich schuldig hebben gemaakt aan beschermingsdrift, wars van enige criteria. Uit ervaring weet ik dat dit niet zo was. Het is een onnodige afrekening. Immers, nog niet zo lang geleden was het onroerend waardevol erfgoed vogelvrij. De Atlantische muur van appartementen langs de Vlaamse kust is daar een triest gevolg van en toont aan dat de beschermingsgolf van de voorbije decennia absoluut noodzakelijk was. Of kijk eens naar vele steden en dorpskernen, waar veel mooie panden plaats moesten maken voor minder dan middelmatige architectuur. Aalbeke deelgemeente van Kortrijk, waar ik jaren woonde, spant de kroon qua lelijkheid. Goede hedendaagse architectuur en zorg voor het erfgoed gaan hand in hand. Vlaanderen is oh zo lelijk, jammer genoeg.

De klassieke bescherming staat in een negatief daglicht. Dat komt o.a. omdat de aanpak van de overheid op het terrein weinig flexibel en zeker niet geïntegreerd was. De overheid was te veel controleur-inspecteur en te weinig begeleider-consulent. We moeten daarom af, en daar heeft de beleidsnota gelijk in, van een behoudsgezinde monumentenzorg en resoluut kiezen voor een ontwikkelingsgerichte benadering. We mogen echter het kind niet met het badwater weggooien. De bescherming van waardevol erfgoed moet vervolledigd worden.

Opvallend is de beklemtoning van het belang van de zogenaamde topstukken. De indruk wordt gewekt dat er wordt gedacht in termen van classificatie. Dat is een voorbijgestreefd 19de eeuws concept. Om een coherent beeld van het verleden te bewaren is het behoud van een authentiek gebleven huisje in een beluik even belangrijk als een kathedraal. Het waardevolle bouwkundig patrimonium belichaamt immers in zijn geheel de culturele, sociale, economische en maatschappelijke aspecten van het verleden van Vlaanderen.
Minister Van Mechelen ziet dat blijkbaar anders. De Vlaamse overheid zou enkel nog tussenkomen “waar nodig en wenselijk is en binnen de financiële mogelijkheden van de begroting”. Er is ook sprake van delegatie van Vlaamse bevoegdheden naar de lokale besturen. Prima, maar dit mag geen doorschuifoperatie zijn die wordt ingegeven door louter financiële motieven.

We lezen dat beheer de essentiële hoeksteen is van de onroerend-erfgoedzorg. We lezen ook dat hergebruik en herbestemming van patrimonium het kernthema vormt in deze legislatuur. Dat is waardevol voor zover het geen aantasting is van de erfgoedwaarden.

Je mist ook veel. De beleidsnota zegt niets over het varend erfgoed, over publiekswerking, over betekenisgeving van monumenten en landschappen, over het inzetten van waardevol patrimonium in het stedelijk beleid. Er is geen verwevenheid met het roerend erfgoed (architectuur- en erfgoedarchieven, musea, documentatiecentra …). Ook het woord natuur komt niet voor in de tekst. Natuurwaarden en landschappelijke waarden hebben nochtans veel gemeen (trage wegen, kleine natuur- en cultuurelementen enz.).
Er ontbreken ook een aantal inhoudelijke keuzes. Zo staat er niets over de thematiek van herbestemming van kerkelijk erfgoed. Dit wordt nochtans een zeer belangrijke uitdaging. We hebben veel (waardevol) kerkelijk erfgoed, dat vandaag of morgen leeg staat.

Het is de voorbije maanden echter oorverdovend stil geweest op het terrein. We horen niets meer over beschermingen, over geplande restauraties enz. Tenzij een uitval van een partijgenote van VLD-minister Van Mechelen die pleitte voor de aanleg van de A19, dwars doorheen Pilkem Ridge.

Dirk Van Mechelen is een historicus, en dus een gecultiveerd mens. Volstaat dat?

---

Mijnheer Filip Dewinter,

Waar begint of eindigt de vrije meningsuiting? Mag ik u vragen daar eens diep over na te denken?
Uw partij heeft zoveel praatjes over vrije meningsuiting, maar geldt ze alleen voor de uitspraken van de Vlaams Belangers zelf? Geldt ze dan niet voor het woord of het beeld van kunstenaars? Sommige van uw parlementairen tonen via hun website dat ze geen probleem hebben met blote borsten en schunnige praat. Dat zowat alles moet kunnen. Maar een moeilijk toneelstuk in het Toneelhuis of het NTG, dat kan niet.

De kunstenaar is vrij, daarom worden subsidies gegeven aan wie niet van zijn of haar pen of instrument kan leven. Bent u vergeten dat kunstenaars eeuwen uit de hand van machthebbers moesten eten? Koningen en hertogen namen kapelmeesters en schilders in dienst die moesten uitvoeren wat de politiek of de feodale heerser bevolen. In de USSR of in nazi-Duitsland waren kunstenaars die geen honger wilden lijden, dienaars van een perverse macht. In een beschaafde wereld krijgt de kunstenaar een vrije en autonome ruimte. Niet omdat elk kunstwerk iedereen moet behagen, maar omdat kunst vragen stelt, prikt en steekt, omdat kunst de werkelijkheid anders bekijkt.

U weet het en u misbruikt het: het is makkelijk om het moeilijke' hedendaags theater uit te spelen tegen de cultuur van het gewone' volk. Er gaan meer mensen niet naar het theater, dan wel. Dat is zo, jammer genoeg. Daarom wordt er hard gewerkt aan het bevorderen van de cultuurparticipatie. Maar als we de bezoekers aan de theaters, aan de bibliotheek, de deelnemers aan het verenigingsleven samentellen, dan kunnen we zeker niet meer spreken van een kleine elite. Ter vergelijking: er gaan meer mensen niet naar het voetbal, dan wel. En ook hier investeert de overheid in stadions, in parkings, in opleiding enzovoort. Moeten we die kleine elite ook aanpakken? Of blijft u daar van af omdat het louter ontspanning is, ongevaarlijk, brood en spelen?

Uw partij wil alles weg wat vragen durft te stellen. Kijk naar uw buitenlandse collega's die de macht hadden: er worden jeugdclubs gesloten, bibliotheken worden gezuiverd van linkse' boeken, theatergroepen worden weggepest of het werken onmogelijk gemaakt.
Mag ik denken dat dit de start is van een nieuwe lastercampagne? Volgen morgen ook de cultuurcentra, bijvoorbeeld? Zullen de vertegenwoordigers van uw partij in elke gemeenteraad zeggen dat de programmering van het cultuurcentrum in hun gemeente moet bijgestuurd worden omdat het voor een kleine elite' is. Weg met het moeilijke werk? Geen hedendaagse dans of hedendaags toneel meer? Weg met de ontaarde beeldende kunst? Nu brengen veel cultuurcentra een zeer gemengd aanbod, van zeer toegankelijke tot moeilijkere voorstellingen. Dat bevordert de keuzevrijheid.
Zou u dan in dezelfde mouwveeg ook de jeugd- en sociaal-culturele verenigingen - zij emanciperen en stellen kritische vragen - het werken onmogelijk maken door hen de toegang te ontzeggen tot het gemeenschapschapscentrum?
Wat met de schrijvers, meneer Dewinter? Gaat u in het Fonds voor de Letteren een censuurcommissie instellen om elk manuscript na te lezen vooraleer een schrijversbeurs kan worden toegekend? Of zal u het succes afmeten aan het aantal verkochte titels? Maar ja dan hoeft een beurs niet meer.

Waar wacht u overigens op om de openbare omroep aan te pakken? Weg met het elitaire Canvas, of toch met die moeilijke auteursfilm, weg met kritische reportages in Panorama, weg met de interessante documentaires, over Auschwitz bijvoorbeeld, in Histories. Of blijft de VRT nog even buiten beeld omdat u de omroep nodig heeft om uw boodschappen te brengen? Juist, dan is het niet wijs de leiding te veel te schofferen.

Ik moet even denken aan recent wetenschappelijk onderzoek. Helaas toonden wetenschappers aan dat er een culturele kloof is in Vlaanderen. Culturele voorkeuren hangen samen met aspecten als stemgedrag, onderwijskeuze, tv-kijkgedrag, type kranten en tijdschriften die worden gelezen, enzovoort. Tussen deze twee grote leefwerelden ligt een diepe kloof. Het Vlaams Belang leeft van die tweedeling en zou ze nog uitdiepen. Maar we moeten ze overbruggen. Dat wil u niet en net daarom moeten we tegen uw troepen vechten, met argumenten weliswaar.

Er gebeurt veel moois in Vlaanderen. Er zijn heel wat gesubsidieerde culturele actoren, zoals sociaal-artistieke werkingen, verenigingen, cultuurcentra die erin slagen een brug tussen die twee cultuurpatronen te slaan. Ook televisie kan dat. Het nieuwe Eén slaagt er in zo'n brugfunctie te vervullen.

Het is eigenlijk simpel: een goede cultuurpolitiek heeft aandacht voor een breed en divers palet, van toegankelijk tot experimenteel werk, dat wordt verzorgd door vele culturele instellingen en organisaties samen

Ik sluit af. Uw aanval is een aanval op kunst die bevraagt, die de kijker/deelnemer kan ontredderen, die niet waardevrij is. De kunst is het maximum, de hoogste en de beste vorm, het ultieme wezen van de vrije meningsuiting.
En, apropos, stelde een soldaat van uw regiment onlangs niet voor om geld van het verenigingsleven en de vormingsinstellingen over te hevelen naar de Vlaamse Opera? Is dat dan geen huis voor een kleine elite?

---

Allochtonen in de cultuur-, jeugd- en sportwereld

Het is onbegrijpelijk en stom hoe het debat over de plaats van allochtonen in het Vlaamse verenigingen helemaal verkeerd gelezen en geïnterpreteerd wordt.
Het begon woensdag. Bart Somers gaf er woensdag een lap op door te stellen dat allochtone verenigingen, bestaande uit leden van één etnisch cultureel minderheid, geen subsidie meer moeten krijgen. Vreemd dat burgemeester Somers dat zelf niet toepast in zijn eigen Mechelen. Maar hij is vergeten dat een organisatie als Vlamingen in de Wereld overal verenigingskernen heeft van alleen Vlamingen, bijv. in New York. Zou G.W. Bush dat wel oké vinden En is hij vergeten hoe miljoenen Vlamingen emancipeerden via sociaal-culturele verenigingen van arbeiders (KWB's en de Culturele Centrale ), of boeren (KVLV) of middenstanders (CMBV). De geschiedenis is er één van collectieve ontvoogding - ook van vrouwen, en van Vlamingen...

Gisteren werd een constructief voorstel van Bert Anciaux helemaal verkeerd begrepen. Bert wil meer allochtonen een plaats geven in de jeugd-, cultuur- en sportsector. Terecht. Maar dat Bert wil ingrijpen in de vrijheid van de scouts of het Davidsfonds, dat bedoelde hij niet of nooit. Hij weet ook dat onze fanfaremuziek niet meteen in het cultuurpatroon van Marokkaanse jongeren past... Terzijde, krijgen zij voor hun muziek wel ruimte? Wat nodig is, wordt perfect geïllustreerd met het Nederlands ATANA.
Die organisatie functioneert als partner voor culturele instellingen die aansluiting zoeken bij de veranderde samenstelling van de Nederlandse bevolking. Atana is gericht op het vinden van (allochtone) bestuurders, commissieleden en adviseurs. Het richt zich uitsluitend op personen met een dubbele culturele bagage. Goed thuis in Nederland, en goed thuis in een van de vele andere culturen die Nederland inmiddels rijk is. En die bereid zijn zichzelf en hun netwerken in te zetten voor de cultuursector. Niet op termijn, maar nu. Een op maat gemaakt trainingsprogramma houdt de deelnemers up-to-date.
Het wordt in Nederland breed gedragen. In januari 2005 werd een onderzoek afgerond. In 1999 was 8% van de besturen cultureel divers samengesteld. In 2003 was dit 12,5%. Dit is een groei van 56% over vier jaar. Het is ongetwijfeld meer dan in Vlaanderen. Ongeveer 45% van de bestuurders lijkt neutraal te staan tegenover culturele diversiteit in besturen. Bij benadering staat 35% er positief tegenover, ongeveer 20% staat er negatief tegenover en onderneemt geen activiteiten om tot een cultureel divers bestuur te komen. Wie positief staat geeft drie factoren aan: 1) een beter bereik van andere publieksgroepen, 2) een verbreding in de visie en 3) vernieuwing van het aanbod.
De effecten zijn dus betekenisvol.

Ook in Brussel, Gent en Antwerpen ging recent een Atana-project van start met 17 deelnemers. Het is de bedoeling om etnisch-culturele diversiteit te realiseren binnen de bestuursorganen van culturele instellingen. Atana is een initiatief van Cultuurlokaal (het Vlaams steunpunt Lokaal Cultuurbeleid), samen met de steden. Het project bouwt voort op de ervaringen in Nederland. In Antwerpen wordt de coördinatie opgenomen door de cel Cultuurbeleid van Antwerpen Cultuurstad, in samenwerking met de dienst Integratie.
Waar wachten we op om in Vlaanderen, samen met de steunpunten en met de lokale besturen een grote gelijkaardige beweging op gang te brengen in de besturen van cultuurcentra, openbare bibliotheken, sportcentra, jeugdcentra enzovoort. Dat zijn geen private, maar openbare voorzieningen waar er altijd een bestuursorgaan is dat door de overheid wordt aangesteld. Daar moet de culturele diversiteit zeker toenemen. Het oude maar nog geldende Cultuurpact vereist een samenstelling volgens de ideologische verdeling. Een (helaas onbestaand) intercultureel pact zou een culturele diversiteit vereisen, een afspiegeling van de samenstelling van de bevolking. Weg met apartheid, weg met segratie, weg met uitsluiting.

Deze evolutie zint het Vlaams Belang niet. Filip Dewinter diende een klacht in bij het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding en de procureur des konings tegen het project. Volgens Filip Dewinter is dit discriminatie omdat Atana alleen maar toegankelijk is voor allochtonen. Dat is positieve discriminatie. Mensen worden alleen toegelaten op basis van hun afkomst. Onwaarschijnlijk ... maar wel een beetje zoals Bart Somers denkt.

Ik wilde hier ook nog terugkomen op mijn uitspraak "De tweedeling tussen de artistieke elite en de rest van de bevolking baart me zorgen", een bekommernis die ik gisteren uitte in een interview met De Standaard. Daar kom ik eerstdaags op terug. Beloofd.

Bart
Klik hier om meer te weten: http://www.atana.nl

---

Beste Mijnheer Tony Mary, Lieve Margriet,

Na de bizarre uitspraken van Gerard Mortier, vorige woensdag moet ik nu horen dat uw bedrijf met een Vlaamse liedjeszender zal uitpakken. Het is me de week van de media wel. Mr. Mortier beledigde de Antwerpse cultuurliefhebbers, u wil dat blijkbaar doen met de liefhebbers van Vlaamse liedjes. Enfin, dat denk ik toch.
Nee, ik vind het niet erg, eerder grappig. Ik heb niets tegen Nederlandstalige liedjes, verre van zelfs, maar ik word er warm, noch koud van trouwens. Wat ik wel eerst eens zou willen weten is of u de kleinkunst in ere wil herstellen? Of dan wel de Mens of eerder Clouseau uw voorkeur wegdraagt? Of wil je tegelijk de liefhebbers van André Hazes en Eddy Wally plezieren? Ik vraag me af of het Nederlandstalige lied alleen mensen aan een zender kan binden. Ja, ik weet dat er voor de helft anderstalige evergreens grijs zullen worden gedraaid, maar welke krijgen we dan? Wordt het “Smells like Teen Spirit” van Nirvana of wordt “New York, New York” van good old Franky de standaard? Of nog beter misschien een nummer van Charles Aznavour of van Jacques Brel?

U wil een liedjeszender op DAB brengen (digitale audio broadcasting), een technisch superieur systeem. Helaas beschikken slechts weinig Vlamingen over zo’n radio, ik hoor zeggen zo’n 50.000. Ik wou me er al langer eentje aanschaffen, maar toen ik vernam dat de ontvangst van dergelijk apparaat op de trein nog moeilijker is dan bij een gsm, ben ik helaas afgehaakt.
De VRT heeft nu reeds een Klara zonder woorden en een nieuwszender zonder muziek op DAB. Nu dus ook voor 50 procent Vlaamse liedjes, afgewisseld met evenveel procent evergreens.

Het is zoals met een cultuurzender. Het is altijd plezant voor de x-side, maar voor de minder harde kern is het misschien wel niet zonder gevaar.
De ‘slechts’ 22 procent Vlaamse producties die nu op de radiozenders van de openbare omroep gedraaid worden, mag volgens mij niet dalen op die radio-zenders, of het nu Donna, StuBru of Klara is. Ook niet op het DAB-radionet. Dergelijk nieuw radionet mag geen alibi zijn om dat te laten gebeuren. Net zomin als de vraag om een cultuurzender op tv het cultuurpalet op de algemene zenders zou mogen aantasten. Maar dat is dan weer een andere discussie tussen u en mij.

Wie uiteraard onmiddellijk op de kar van de nieuwe zender is gesprongen is mijn collega in het Vlaams parlement, Margriet Hermans. Zij is al langer dan vandaag de grote pleitbezorger voor een Vlaamse zender met Nederlandstalige muziek. In het artikel in de krant van vandaag staat letterlijk “Ik begrijp dat de semi-intellectuelen daar geen behoefte aan hebben, maar Jan met de Pet heeft helden nodig en een Vlaamse zender kan daarvoor zorgen.” Mijn beste Margriet, moet ik dan begrijpen dat je het begrip Vlaamse liedjes enkel gaat definiëren als liedjes voor niet-intellectuelen? Zijn we dan wel goed bezig?

Lieve Margriet. Ik volg je ten dele wanneer je opkomt voor een minderheidsgroep – jouw geacht publiek - binnen onze samenleving. Dat is tegenstrijdig met wat je verder in het artikel ten berde brengt wanneer je zegt dat Studio Brussel gerust mag afgeschaft worden. Nogal raar vind ik dat. Eerst pleiten voor een aparte Vlaamse zender en tegelijk zeggen dat er een andere doelgroepzender mag verdwijnen. Een zender met Vlaamse muziek zou volgens jou zeker meer luisteraars hebben dan Studio Brussel nu. Wel, wel. Je steekt met deze uitspraak helderziende Jan Bardi naar de kroon.

Mijn waarde Margriet en geachte minister Geert. Laat u niet met een kluitje in het riet sturen. Slechts ’50,000’ Vlamingen beschikken over een digitale radio-ontvanger, waarvan pakweg een derde tot de doelgroep behoort. Als de helft daarvan dagelijks naar de zender luister, kom je aan minder dan 10.000 luisteraars, zowat 0,2 procent van de Vlaamse bevolking.

Wat ik eigenlijk als semi-intellectueel – of ben ik een intellectueel als ik vooral naar Klara en radio 1 luister - wel eens zou willen weten is, of er op dit nieuwe digitale radionet naast de muziek, misschien ook plaats zal zijn voor een societyrubriek of een Vlaamse radiosoap. Of nog beter een dagelijkse update over het lief en leed van de Nederlandstalige artiest.

Volgens een gerenommeerd Vlaamse artiest is het gebrek aan exposure de reden waarom producenten amper nog investeren in Vlaamse muziek. Betekent deze uitspraak dat de kwaliteit niet meer telt? U ziet meneer Mary, een wereld vol mogelijkheden ligt open.

Moeten we er niet voor ijveren dat er op alle zenders, ook de commerciële, meer producties van eigen bodem komen? God behoede er ons voor dat alleen tot Nederlandstalige werk te beperken. Daar zouden onze artiesten niet veel aan hebben. En eerlijk, mr. Mary, ik denk dat we uw vrt als goed voorbeeld mogen stellen.

Wat ik maar wil zeggen, is de opstart van zo’n zender nu echt een vraag van de Vlamingen. Of is dit een voorafbeelding op het radiolandschap van de toekomst? Met voor elke genre en elke doelgroep een eigen zender?
U weet toch wel beter. Niet?

Groet,

---

Het is jammer mijnheer Mortier

Proficiat met de prijs voor Algemene Culturele Verdienste mijnheer Mortier. Van harte.
Maar waarom u bij deze gelegenheid uithaalt naar de Antwerpenaren en vooral naar het Museum aan de Stroom, is mij als gewone volksjongen een raadsel.
Nu er een project is dat de stadsgeschiedenis op een toegankelijke en tegelijk hoogstaande wijze aan de bewoner en de bezoeker van de stad wil presenteren, schiet u het ongenadig af. Antwerpen verdient geen MAS omdat Antwerpen naar extreem-rechts zou evolueren? Kan u dat even toelichten?. Ja juist, het afschuiven naar rechts, naar elk recht overigens, baart mij grote zorgen. Maar ik dacht altijd dat kunst en cultuur een tegengif konden bieden tegen extremisme? Tegen verzuring? Dat cultuur mensen doet nadenken over hun verleden hen dus ook wijsheid kan opleveren voor de toekomst?
Of is het veel eenvoudiger? Moet ik geloven dat u het weinige geld van de Vlaamse overheid voor culturele infrastructuur liever zou besteed zien aan het Gentse Muziekforum? Zoiets als eigen navel – ik gebruik bewust niet het woord ‘belang’ - eerst?
Wees gerust mijnheer Mortier. Gent verdient een goede concertzaal, laagdrempelig, betaalbaar en van hoge architecturale kwaliteit. Maar natuurlijk alleen als Gent niet te veel naar rechts afglijdt.

Weet u, mijnheer Mortier, door zo te spreken, vernedert u de gewone mensen. Wie braaf is krijgt lekkers, wie stout is de roe. Ik ben ervan overtuigd dat het MAS ook voor de stadsbewoner een bron van fierheid kan zijn en van identificatie. In de hedendaagse museologie wordt onze geschiedenis multimediaal, multi-thematisch en in vele lagen gepresenteerd. Het brengt cultuur bij brede bevolkingsgroepen, zonder een gram op de culturele kwaliteit in te boeten. Kijk maar eens naar de transformatie van het Koloniaal Museum in Tervuren of Ellis Island in New York of – klein maar fijn – het Dr. Guislainmuseum in (uw) Gent. U weet ongetwijfeld dat culturele instellingen ook de leefbaarheid van stedelijke buurten bevorderen? Dat we zo ook strijden tegen verzuring?
Sorry, maar u speelt een gevaarlijk spel. Met alle respect, maar door dergelijke uitspraken bereikt u net het omgekeerde van wat u beoogt. U drijft cultuur echt in de handen van extreem-rechts. Hoelang zal het nog duren voor extreem-rechts plots voorstander wordt van grote museale projecten? Dat zou me niet verwonderen, gelet op het feit dat zo’n museum over geschiedenis, identiteit en mensen gaat, en dat is heel erg interpretabel en manipuleerbaar. Er zijn vele geschiedenisboeken vervalst. Om dat te vermijden hebben we nood aan hedendaagse musea, die het erfgoed eigentijds presenteren, die een spiegel voor de toekomst voorhouden.

Mag ik u er ook op wijzen dat er in Gent een schitterend nieuw stadsmuseum in voorbereiding is in de Bijloke? Ook deels met gelden van de Vlaamse Gemeenschap. Dat museum en het MAS zijn de twee takken van de Vlaamse (stads)geschiedenis. Gent doet dat door een oude site te herwaarderen, Antwerpen door een nieuwe te ontwikkelen. Beide projecten zijn veelbelovend. Ik hoop dat de Vlaamse regering dat ook zo percipieert.

En nog even dit. Ik ben een kleine Zuid-West-Vlaamse jongen. Ik heb geen uitgesproken territoriale voorkeuren, als u dat zou bedoelen. Integendeel zelfs. Ik ben supporter van het Brugse Concertgebouw maar blijf kritisch voor elke cent.
Dat was en blijf ik, toen als coördinator van Brugge 2002, daarna als kabinetschef van de minister van Cultuur en nu als Vlaams volksvertegenwoordiger.
Niettemin, van harte proficiat. Uw artistiek parcours is/was schitterend.

---