Het middenveld in de aanval

Vandaag hebben we het over het 'middenveld' gehad. De aanleiding was een debat met de democratische partijen over het memorandum van de Staten-Generaal van het middenveld. De co-voorzitters Ann Demeulemeester en Mark Elchardus, topfiguren uit de twee belangrijkste 'families', brachten de thema's aan.

Sonia Becq van de CD&V probeerde naar aloude traditie in haar partij het geweten van het middenveld te vertolken. Ze meende dat deze regering weinig heeft gedaan voor het middenveld. Ze zei verder dat het dankzij haar fractie is dat in het Vlaams Parlement de notie 'vertegenwoordigers van het middenveld' in de teksten van de adviesraden is verschenen. We hebben het hier over de Vlaamse adviesraden zoals bijv. de raad voor Cultuur, Jeugd, Sport en Media. Een poging om de pluimen op hun hoed te steken? Een leugentje om bestwil? Pas tijdens de vorige legislatuur - de bevoegde minister was Luc Martens - werd een nieuw decreet op die adviesraden voorgesteld en gestemd door het Vlaams Parlement. Daarin werden vertegenwoordigers van het middenveld geweerd en werden alleen 'deskundigen' opgenomen in de raden. Nu, in het nieuwe voorstel worden de raden voor de helft samengesteld uit representatieve vertegenwoordigers van het middenveld en voor de helft uit deskundigen. Het geheugen van de CD&V is blijkbaar erg kort ...

Ook de VLD mag, al is dat moeilijk voor zo'n partij, een gewetensonderzoek doen. Annemie Turtelboom kwam ongegeneerd supporteren voor het middenveld. Mooi zo, maar mag ik er haar aan herinneren dat het haar vertegenwoordigers waren in de regering en het parlement die de voorbije jaren de totstandkoming van het nieuwe decreet over het sociaal-cultureel volwassenenwerk bemoeilijkten? Daardoor kon onvoldoende geld vrijgemaakt worden voor de verenigingen en de vormingsinstellingen. Ook de vernieuwde regelgeving voor het landelijk jeugdwerk kwam zo onder financiële druk te staan. Alleen retoriek zonder daden is niet geloofwaardig. We weten het wel. De liberale familie heeft haast geen middenveld en ziet niet graag dat de andere families dat wel hebben en 'sterk' kunnen houden. Ik denk dat hier en daar nog even mentaal moet afgerekend worden met de christelijke opvoeding. Ja, in het verenigingsleven zijn de verenigingen met christelijke inspiratie nog steeds het talrijkst en het grootst. Dat is verklaarbaar vanuit een emancipatorisch engagement. Een inspiratie is volstrekt legitiem als daar een werking op is geënt. Vroeger waren er veel anomalieën, maar die zijn haast verdwenen. Harmonies of fanfares, koren of toneelverenigingen, sportclubs en hobbyverenigingen, ze zijn haast allemaal pluralistisch geworden. De tijd dat er rode en blauwe muzieknoten gespeeld werden, is gelukkig voorbij (aan het gaan).

Het belang van het middenveld
Kunnen we nu, in het begin van de 21ste eeuw niet volwassen vaststellen dat het middenveld een reusachtig maatschappelijk belang heeft? De inleiding van het memorandum is correct: "Middenveldorganisaties vervullen drie belangrijke maatschappelijke taken. Zij verenigen mensen, bieden emancipatiekansen en dragen op die manier bij tot maatschappelijke betrokkenheid en sociale cohesie."

Huis van de participatie
We mogen van het middenveld ook de nodige kritische zin verwachten. Is het niet zo dat er tal van adviesorganen, ook op gemeentelijk niveau, last hebben van erosie? Dat je terecht mag twijfelen aan representativiteit? Werkt het klassieke model van participatie nog wel? Spirit wil dat de overheid, ook de lokale, hier in investeert. We moeten bijv. lokaal meer middelen beschikbaar te stellen voor burgerinitiatieven en instellingen die bewoners daarbij ondersteunen. Elke gemeente zou een lokale participatieambtenaar moeten aanstellen enz. We moeten ook nadenken over nieuwe vormen. Zo pleiten we voor de oprichting van een 'Huis van de Participatie'. In dat Huis worden participatiemodellen ontwikkeld, vorming gegeven aan bestuurders die participatief aan de slag willen, informatie verschaft aan actiegroeperingen over hoe ze zich moeten organiseren en hoe ze hun rol ten volle kunnen benutten met respect voor de bestaande democratische spelregels, en nagedacht over de troeven van en grenzen aan participatie.

Ook de resterende uitwassen van de verzuiling moeten we bestrijden. Al is al heel veel 'opgekuist', zoals bijv. de afschaffing van de filosofisch/ideologische koepels in het jeugd- en het sociaal-cultureel werk. Maar er is nog werk. Denk maar aan het Cultuurpact, een wet die de verzuiling doet doordringen tot in de bestuursorganen van elke publieke culturele voorziening.

We hebben het ook gehad over de plek van het middenveld in de besluitvorming, Daar is al decennia veel over te doen. Terecht eist het haar plaats op, als megafoon van de leden en deelnemers. 'Zij geven de burgers ook effectief invloed op het beleid en willen dat beleid op basis van hun eigen ervaring en expertise inspireren, helpen doeltreffend en efficiënt te zijn', lezen we in het memorandum.

Markt en non-profit
Tenslotte wil ik nog even ingaan op de rol van organisaties in de sociale economie en de social-profit. Denk aan kinderopvang, aan gezinshulp, aan zorg voor ouderen, kringloopwinkels of strijkateliers... Overheid en middenveldorganisaties slaan hier al decennia de handen in elkaar slaan, al gaat dat niet zonder een buil of een bluts. Deze samenwerking mogen we niet loslaten. De discussie gaat niet meer tussen zij die menen dat de overheid dat alles moet organiseren en zij die menen dat het particuliere initiatief (niet-commercieel) dat moet doen. Door de toenemende invloed van de globalisering (GATS) en ook van de Europese Unie - nog steeds geen sociale unie - wordt de druk van de markt (commercieel) steeds groter. Internationaal moeten we steeds vaker horen dat de overheid dit soort taken niet meer mag zelf uitvoeren of mag subsidiëren, maar dat aan de markt moet worden gelaten. Denk hier aan welzijn, ziekenzorg, onderwijs, cultuur enz... Krijgen we dan een verzorgingssamenleving met twee snelheden? Met een toenemend aantal mensen die worden uitgesloten? Ook hier kunnen we het grote belang van het middenveld accentueren: het kan de steeds stijgende invloed van de markt temperen.

Het memorandum is een interessant document. Je vindt het op
www.middenveld.org en dan klikken op 'memorandum'.

ingediend onder Mijn gedacht • (0) Reacties • (0) Trackbacks • Permalink