bartcaron.be

Een balans tussen landbouw en natuur is echt niet zo ver weg

Ingediend op juli 4th, 2019 door bartcaron

Beste mensen uit de landbouwsector, ik verlaat het Vlaams parlement. Het lijkt een beetje op stoppen met boeren. Je maakt plaats voor een opvolger, maar je blijft je nog interesseren voor de stiel en volgt wat op het veld gebeurt. De landbouwpolitiek, zo heet(te) dat veld van mij. Deze brief is een soort toekomstwens.
Deze brief verscheen in Landbouwleven, juni 2019.

Ik hou van de landbouw en de landbouwers. Ik hou van het buitenleven. Ik geniet van de voortgang van de seizoenen, de bloei van het vlas, het opschieten van de maïs, het vallen van de bladeren, het dichtvriezen van poelen, enz. Maar oArtikel verschenen in Landbouwleven, juni 2019ok van de koeien in de wei naast mijn huis, de geur van vers gemaaid gras dat transformeert in hooi, de veldleeuwerik die hoog boven de wei zingt, de kieviten die opvliegen als je voorbij wandelt, enz.

Je merkt het. Elementen uit de landbouw en de natuur zijn met elkaar verweven. De landbouw put uit de kracht van de natuur om onze belangrijkste basisbehoefte te voldoen, namelijk voedsel. Alleen kan je je de vraag stellen of de landbouw niet al te ingrijpend de wetmatigheden van de natuur manipuleert. De opbrengsten zijn in de loop van de voorbije decennia sterk gestegen, door veredeling, wisselteelt, aangepaste bemesting – helaas soms ook ongebreideld gebruik van kunstmest en dierlijke mest – en door het gebruik van herbiciden en insecticiden om de risico’s op mislukte oogsten in te dijken.

De natuur beheersen is niet zo eenvoudig. Sommige praktijken staan in een spannende verhouding met de menselijke gezondheid. Denk aan het gebruik van glyfosaat en het effect ervan op de bijen, aan de uitstoot van fijn stof vanuit de intensieve veehouderij, aan de stikstofdepositie in de natuur enz.

Risico’s afdekken met risico’s
De risico’s van de landbouwexploitatie wegnemen door nieuwe risico’s te creëren: dat is toch het kenmerk van de evolutie van de landbouw van de voorbije decennia. Qua akkerbouw is er toch enig beterschap te noteren: bestrijdingsmiddelen worden meestal secuurder gebruikt, de kwaliteit ervan verbetert gestaag, maar er is nog een lange weg te gaan om een evenwichtige balans met de natuur te bereiken.

Eenvoudig is het niet, het beheersen van de natuurfenomenen. De klimaatverandering – naast hogere temperaturen met drogere zomers en nattere winters – maakt het nog veel complexer. Landbouwers hebben het meest risicovolle beroep ter wereld. Ze werken in haast onvoorspelbare omstandigheden en zijn nooit zeker van een behoorlijk inkomen. Logisch dat landbouwersfamilies vroeger gemengde boerderijen uitbaatten. Zo konden ze de risico’s spreiden. Dat is voorbij, want de dwingende specialisatie en schaalvergroting doorbraken dat patroon.

Dat fenomeen is tegelijk oorzaak en gevolg van het onder druk staande inkomen en van de krimpende autonomie van boeren. Landbouwers worden gegijzeld door de voedingsconcerns en de supermarktketens. Het Europese ideaal, genoeg voedsel voor iedereen, zorgde eerst voor een opbloeiende landbouw, maar met de tijd ook voor een ongenadige internationale concurrentiestrijd en te lage prijzen. Die oneerlijke strijd dreigen onze landbouwers finaal te verliezen. Hogere kosten, kleinere oppervlaktes.

Bulk of toegevoegde waarde
We verliezen gegarandeerd de strijd als we blijven doorgaan met het produceren van bulk. Kijk eens naar de toename van het aantal en de schaal van nieuwe stallen. Honderdduizenden opeengepakte kippen die nooit het daglicht zien, duizenden varkens… bedoeld voor de export. Daar is een beetje geld mee te verdienen, maar voor hoe lang nog? Als de Afrikaanse varkenspest maar niet uitbreidt, of de vogelpest niet toeslaat. En hoeveel van die exploitanten zijn nog onafhankelijke landbouwers? Integratoren nemen die markt over – de investeringskosten zijn dusdanig dat zij die nog kunnen dragen. Bizar dat de overnemers van landbouwbedrijven de toeleveranciers zijn van de landbouw.

Meer zelfs, de zelfvoorzieningsgraad van vleesproductie is totaal uit balans, en dat komt enkel omdat we massaal soja invoeren uit Zuid-Amerika. Is dat verantwoord voor vlees dat we exporteren? De hoeveelheid mest die daar het gevolg van is, is veel groter dan we nodig hebben. Dat leidt onvermijdelijk tot problemen, zie het recente schandaal van de mestfraude. Ook dat is helaas een kenmerk van de landbouwsector: er zijn nogal wat profiteurs die het systeem verpesten. En al te vaak kijkt de overheid dan de andere kant uit, lees: weigert de problemen te onderkennen en aan te pakken.

Balans landbouw en natuur
Een balans tussen landbouw en natuur is echt niet zo ver weg als velen denken. We moeten gaan voor een natuur-verrijkte landbouw die een grote biodiversiteit garandeert. Dat moet mogelijk zijn in een regio met quasi de beste gronden van de wereld in een gematigde klimaatzone die voor de landbouw ideaal is. Het ligt dan ook voor de hand dat we moeten gaan voor een grondgebonden landbouw, met een veeteelt die afstapt van bulkproductie en kiest voor meerwaardecreatie.

Dat betekent een kleinere veestapel die zo grondgebonden mogelijk is en minder dieren die in betere omstandigheden leven. Dierenwelzijn is terecht een groeiend aandachtspunt. Meerwaardecreatie zal in een beter inkomen resulteren. Dan kan het landbouwvak dat van een onafhankelijke bedrijfsleider blijven, met haalbare investeringen. Anders hebben we over dertig jaar geen boeren meer, maar werknemers-boerenknechten in dienst van een investeringsholding of een veevoederproducent. De uitbaters van biologische bedrijven, van de korte keten en dergelijke, tonen dat het anders kan. Een diversiteit aan bedrijven is dé toekomst.

Boeren zijn qua oppervlakte de belangrijkste beheerders van de open ruimte en de verzorgers van het landschap. Daar mag de overheid wat middelen voor veil hebben, voor onder andere bloemenstroken, bomenrijen en hagen. Die inspanningen leveren geen winst op, maar wel veel natuurkwaliteit en landschappelijke schoonheid. Daarom liever de ecosysteemdiensten eerlijk vergoeden dan hectaresteun te blijven betalen. Daar wint iedereen bij: de natuur, de landbouwer en wij allemaal die graag genieten van de open ruimte.

Bart Caron

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


boek

Klik hier om het boek te downloaden


'Vanop de Frontlijn, Reflecties op het Vlaamse Cultuurbeleid' - Bart Caron en Guy Redig, Uitgeverij Vrijdag, april 2019




Bart Caron met contrabas (foto: Viviane Decock)

 

Nieuws

Vlaams parlementslid Bart Caron (Groen) stopt met actieve politiek

We moeten af van ‘middeleeuwse’ overdracht van jachtrechten

Alternatieven voor dierproeven

Het ‘kleine’ parlementaire werk. Recente voorbeelden: Geluidshinder kusttram – Hakhoutbeheer – Restauratiepremies Onroerend Erfgoed – Beschermde landschappen

Ketnet wil zender voor allerkleinsten, “Legitieme vraag en begrijpelijke ambitie”

Gereglementeerde boekenprijs unaniem goedgekeurd door Vlaams parlement

Wat liep er fout met de bescherming Villa Slabbinck? (Brugge)

Groen verwelkomt Bellegemse windmolens, maar vraagt ‘windplan’ voor regio Kortrijk

Groen wil geen sloop hoekhuis Kasteelkaai-Belfaststraat.
Hoog tijd voor een Kortrijkse visie op erfgoed!

Woede van boeren terecht, maar alleen ander landbouwmodel geeft boeren een zekere toekomst.

Provinciebestuur W-Vl verliest vele (culturele) instellingen

Bart Caron : “Overdracht cultuurbevoegdheden provincies is een wangedrocht !”

Leve Mest-Vlaanderen

Nog geen bescherming poldergraslanden

Nog redders aan de kust?

Brugge weert plooifiets uit overheidsgebouwen

De Leie of het Kanaal naar Roeselare: Groen wil meer binnenvaart

Kortrijk Airport, milieuvergunning aangepast?

Wanneer faire prijzen voor landbouwproducten?

Kortrijk heeft de bus gemist

Burgerkabinet ontslaat Gatz niet van plicht om al bestaande inspraak te versterken

Steeds meer monumenten wachten op broodnodig onderhoud. Ondertussen verkrotten ze

Freya Piryns voorgedragen als vertegenwoordiger in de Raad van Bestuur van de VRT

Regering krimpt beloofde natuurgebieden langs de Leie sterk in

Bruggen in Kortrijk, werkende verlichting op de fietspaden is een brug te ver…

LAR-zuid, woordbreuk van de stadscoalitie

Informatie, diverse sporten en cultuur moeten prioriteit VRT blijven

‘Gemeenteraad is wachtzaal voor wie schepenambt wil’

Persmededeling: Groen maakt werk van versterking West-Vlaamse open ruimte.

Persbericht: 5 Groene werven voor een impuls in West-Vlaanderen.